اللهم و صلّ علی الطاهرة البتول، الزهراء ابنة الرسول، امّ الائمة الهادین ... و مستودعاً لحکمة؛ (بحارالانوار ، ص 181) اللهم صلّ علی فاطمة بنت نبیّک و زوجه ولیّک و امّ السبطین الحسن و الحسین ...؛(بحارالانوار، ج 99 ، ص 45) اللهم صل علی فاطمه و ابیها و بعلها و بنیها و سرّ المستودع فیها بعدد ما احاط به علمک
مستندات قرآنی محتوای دعای ندبه مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
شماره سفینه - سفینه 65
دوشنبه ، 26 اسفند 1398 ، 12:50

چکیده: این مقاله به توضیحات کلی در بارۀ آیین­های عبادی روز جمعه به ویژه دعای ندبه پرداخته، ده­ها کتاب و مقاله و پایان­نامه در بارۀ دعای ندبه شناسانده، و 104 آیه را که با محتوای دعای ندبه ارتباط دارند، بر اساس کتاب توثیق دعاء الندبة فهرست کرده است.

کلیدواژه­ها: دعای ندبه؛ روز جمعه؛ منابع مربوط به دعای نوبه؛ توثیق دعاء الندبة (کتاب)؛ آیات مرتبط با دعای ندبه.

 

 

 

مقدمه

   دعا در فرهنگ بلند پایه شیعی، آمیزه­ای از حکمت استوار الهی، عاطفه عمیق انسانی، عبودیت مخلصانه راستین، ژرف­نگری در درون، آیین زندگی در دنیا و نگاهی درست به روز بازپسین است. عناصر این درون­مایه چنان با تار و پود ولایت اهل بیت: به هم می­آمیزد و تفکیک آنها از هم کاری دشوار بلکه محال است.[1]

  دعای ندبه از ادعیه معروف و مشهور است که ویژگی کلی دعاهای شیعی را در حدی بالا دارد و در ایام و اوقات خاصی فضیلت خواندن آن بسیار سفارش شده است. روزهای جمعه و اعیاد غدیر و فطر و قربان خواندن این دعا توصیه شده است

   علامه مجلسی در کتاب زاد المعاد با سند معتبر از امام صادق7 روایت می­کند: خواندن دعای ندبه در اعیاد چهارگانه یعنی روز جمعه، عید فطر، عید قربان و عید غدیر مستحب است.[2]

   این دعای شریف را محدث نوری در تحیة الزائر از کتاب مصباح الزائر سید بن طاووس و از کتاب مزار محمدبن مشهدی با همان سند علامه مجلسی روایت کرده و اضافه نموده که خواندن آن در شب جمعه مستحب است همانگونه که در اعیاد اربعه استحباب دارد.[3]

   در فرهنگ دینی روزهای هفته متعلق به حضرات معصومین: و به نام آنها مزین شده است و زیارات و ادعیه خاص هر یک از معصومین: در روزهای معین شده به نام آن بزرگواران سفارش شده است. در این میان، روز جمعه به حضرت مهدی نسبت داده شده است.[4]

   دعای ندبه در یک نگاه کلی زمزمه انتظار آن امامِ همام است که خدای عزیز حکیم، گشایش امور تمام نیکان و پاکان و انبیاء و اوصیاء را به دست گره­گشای او سپرده است.

   صدرالاسلام همدانی در کتاب تکالیف الانام می­گوید: از خواص دعای ندبه این است که هرگاه در جایی با حضور قلب و اخلاص تمام و توجه به مضامین عالی آن خوانده شود، عنایت و توجه امام زمان7 را به آن مکان جلب می­کند بلکه باعث حضور حضرتش در آنجا می­گردد، چنان که در بعضی جاها اتفاق افتاده است.[5]

   این نوشتار در سه بخش تنظیم شده است: بخش اول به اهمیت اجتماع و گرد هم آمدن در صبح جمعه پرداخته شده و به برخی روایات در فضیلت روز جمعه اشاره شده است.

   بخش دوم اشاراتی به اهتمام و توجه عالمان و بزرگان به خواندن دعای ندبه شده. برخی از اسناد مربوط به این اهتمام بیان شده و دعای ندبه به لحاظ سند بررسی شده است.

   بخش سوم این مقاله که بخش اصلی مقاله است با استناد به کتاب «دعاءالندبة و توثیقه من الکتاب و السنة» تحقیق و نشر مؤسسة الامام الهادی7، با نگاهی کلی به مفاهیم و محتوای دعای ندبه، مستندات قرآنی دعای ندبه را طی یک جدول گزارش می­دهد.

1. اجتماعات روز جمعه

   صرف نظر از هرگونه بحث و بررسی در بارۀ دعای ندبه، موضوع اجتماع شیعیان و محبان اهل بیت: در روزهای جمعه و در اعیاد بزرگ بسیار حائز اهمیت و با شکوه و پرعظمت است.

1-1. برکات اجتماعات جمعه

   در اجتماعات جمعه همراه با دعای ندبه و عرض ارادت به ساحت مقدس حضرت مهدی عجل­الله تعالی فرجه الشریف، فعالیت­ها و خدمات فرهنگی متنوعی انجام می­شود که به اجمال به برخی از برکات و آثار مثبت اجتماع صبح جمعه اشاره می­شود:

1-1-1. فضای معنوی: اغلب این اجتماعات جمعه در مساجد و در مکان­های مقدس دینی برگزار می­شود و دوستداران حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف صبح جمعه را با یاد حضرتش، با حال و هوای معنوی و نشاط روحی خاصی آغاز می­کنند.

   برخی از این نشست­های معنوی در منازل نیز برگزار می­شود که باز هم نتایج معنوی و آثار مثبت رفتاری و اخلاقی به همراه دارد. محدث نوری تأکید می­کند که دعا و زیارت، آداب مخصوص به خود را دارد که اگر به خوبی مراعات شود و همراه با نیت پاک و خلوص دل باشد، نتایج و برکات اخلاقی و رفتاری بسیاری خواهد داشت.[6]

2-1-1. امیدآفرینی و آینده نگری: مفاهیم و محتوای ارزشمند دعای ندبه همه امید بخش است؛ مانند: حمد و ثنای الهی، مروری بر وقایع و تاریخ اسلام، مصائب اهل بیت: با تأکید بر مصیبت جانگداز کربلا، ترسیم برخی ویژگی­های دلنشین و عدالت محوری دوره ظهور، پرورش امید به آینده با نگاهی مثبت در دل وجان مؤمنان ایستادگی در مقابل بی­عدالتی­ها و سختی­ها و ناملایمات روزگار، تلاش مستمرّ با اطمینان و اعتماد به آینده­ای روشن.

3-1-1. گسترش فضائل اخلاقی و رفتار نیک:

   از نشانه­های قبولی زیارت و دعا، توبه و استغفار، تغییر اخلاق و تمایل قلبی به رفتار و خلق و خوی نیکو است.

محدث نوری ضمن بیان آداب زیارت، می­نویسد:

   «بهتر کردن حال و کردار و گفتار خود را بعد از فراغ از زیارت از آنچه دارا بود از آنها پیش از زیارت. چنانچه شهید اول و مجلسی[7] و غیر ایشان ذکر نمودند و فرمودند: "در حرم مطهر توبه کند و عزم نماید بر ترک". نوری می­افزاید: این مطلب اگرچه از آداب شمرده شده و لکن بهتر آنکه از علامات و دلالات قبولی زیارات محسوب دارند، چنانکه در سایر عبادات مرغوبه مثل نماز و روزه و حج چنین است.[8] چه اگر زائر زیارتش قبول نشود گناهانش آمرزیده نشود و چون آمرزیده و بی­گناه شد البته اطوار و افعالش تغییر کند.»[9]

   در باب ادعیه نیز یکی از آثار و برکات ادعیه حرکت به سمت خلق و خوی نیک است. در همه جوامع، هزینه­های بسیار زیادی انجام می­شود تا جامعه نسبت به ارزش­های اخلاقی و انسانی علاقه­مند و پایبند شود. حضور در جلسات دعای ندبه بستر لازم برای ایجاد فضای معنوی مطلوب و حرکت به سمت ارزش­های والای اخلاقی و انسانی را مهیا می­سازد.

4-1-1. دانش افزایی: در بسیاری از این اجتماعات معنوی، با سخنرانی­ها و گفتگوهای علمی، زمینه­های دانش افزایی فراهم می­آید.

5-1-1. اطعام: سفره­های عمومی زمینه­ای است برای تقویت همبستگی اجتماعی و پیوندهای دوستانه با هم. همین بخش از مراسم، اگرچه به ظاهر پرداختن به امور خوردن و آشامیدن جسمی است اما با توجه به نیت­های پاک فضای معنوی خاصی را ایجاد می­کند. 

6-1-1. حل و فصل مشکلات: در بسیاری از این اجتماع­ها، فضای همدردی و مشارکت در حل و فصل مشکلات اقتصادی و معیشتی و اجتماعی، ایجاد می­شود و میزان مشارکت برای کمک به حل مشکلات اجتماعی/ اقتصادی به قدر قابل توجهی افزایش می­یابد.

7-1-1. مشارکت در امور خیریه: در برخی از این اجتماعات، اقدامات مفید در جهت امور خیریه صورت می­گیرد.

8-1-1. نکته مهم: شرط اساسی برای حصول این نتایج و برکات، مدیریت و برنامه­ریزی مناسب در این اجتماع و گردهم­آیی است. بدون این شرط، ممکن است آثار زیان بار و منفی از جمله اتلاف وقت، سرخوردگی، ناامیدی و... نیز پیش آید.

   هدف از یادآوری و تأکید بر نتایج و برکات اجتماعات جمعه بررسی آن از نگاه علمی است، بدین معنا که این اجتماع هفتگی "فرصتی است بسیار مطلوب و مستمرکه با وجود فضای معنوی ایجاد شده به برکت محتوای دعای ندبه و شوق خدمتگزاری به محضر صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، با برنامه­ریزی و مدیریت می­تواند بهره­های فراوان برای فرد و جامعه داشته باشد."

   به نظر نگارنده، جای آن دارد که این موضوع به عنوان پایان­نامه دانشگاهی مطرح و از زوایای مختلف به آن پرداخته شود. تا نتایج و آثار این فرصت در سطح ملی و بین­المللی به زبان علمی ارائه شود.

1-2. فضیلت روز جمعه در روایات

   روز جمعه از مهمترین و با فضیلت­ترین روزهای هفته بشمار می­رود که متعلق و منتسب به صاحب عصر حضرت مهدی (عج) و به عنوان روز زیارتی ایشان است که البته در همین انتساب به حضرت مهدی (عج) نیز عنایت ویژه­ای است که عارفان و مقربان حضرتش را بر آن عنایت، اشارتی است.

   علامه امینی در فصل سوم کتاب «المقاصد العلیة فی المطالب السنیة» مطالبی در فضیلت روز جمعه با استناد به روایات بیان کرده که به خلاصۀ مضمون برخی از این روایات همراه با منابع آنها اشاره می­شود.[10]

   روز جمعه روز جمع خلائق برای اخذ میثاق از همه پیامبران و مردم بر نبوت پیامبر خاتم حضرت محمد6 و امام علی7 است و به همین جهت روز جمعه نامگذاری شده است. (امالی شیخ طوسی ص 688 رقم 1461، بحار الانوار 26 / 309)

   روز جمعه روز صلوات بر محمد و آل محمد6 است و صلوات بر ایشان به نوعی در معنای تجدید عهد و میثاق و تعهد بر وفای به آن است. (معانی الاخبار ص 115) 

   روز جمعه به عنوان سید ایام و روز شاهد است. که خداوند، از میان روزها برگزیده است. بهترین روزی که خورشید در آن طلوع می­کند. در آن حسنات و سیئات مضاعف می­شوند. هر آن کس که حرمت جمعه را کوچک شمارد و حق آن را ضایع گرداند، بر خدواند است که وی را در آتش جهنم قرار دهد مگر اینکه توبه کند.»

2. اهتمام و توجه نویسندگان و دانشمندان به دعای ندبه

   شماری از اهل نظر کتابها، رساله­ها، مقاله­ها و پایان نامه­هایی در بارۀ دعای ندبه نوشته­اند؛ از جمله: 

الف. پایان­نامه:

   ب‍ررس‍ی‌ م‍ب‍ان‍ی‌ ق‍رآن‍ی‌ دع‍ای‌ "ن‍دب‍ه‌" / پ‍ژوه‍ش‍گ‍ر م‍رض‍ی‍ه‌ ع‍ام‍ری، ‌اس‍ت‍اد راه‍ن‍م‍ا م‍ن‍ص‍ور پ‍ه‍ل‍وان، ‌اس‍ت‍اد م‍ش‍اور اح‍م‍درض‍ا غ‍ای‍ی‌.- ت‍ه‍ران‌۱۳۸۲ ح‌، ۲۴۸ ورق.

   معارف نهفته در دعای ندبه و منابع آن / نگارش نجمه مودتی؛ استاد راهنما محمدمهدی مظاهری؛ استاد مشاور بابک فرزانه. ‏‏(کارشناسی ارشد): علوم قرآن و حدیث. - تهران‏‏، ۱۳۸۷. ‏‏ن، ۲۳۰ ورق. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران شمال. دانشکده الهیات و معارف اسلامی. 

ب. کتاب­ها (به ترتیب الفبای عنوان):

   آوای‌ ج‍م‍ع‍ه‌ در دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌ ه‍م‍راه‌ ب‍ا ت‍رج‍م‍ه‌، ش‍رح‌ و ت‍ف‍س‍ی‍ر دع‍ا/ ج‍ع‍ف‍ر رف‍ی‍ع‍ی‌. اص‍ف‍ه‍ان‌: بصائر‏، ۱۳۸۴. (127ص.) اص‍ف‍ه‍ان‌: یاران قائم، ۱۳۸۵. ۱۴۴ص.

  ام‍ی‍د م‍ن‍ت‍ظران‌ م‍ه‍دی‌ ع‍ج‍ل‌ال‍ل‍ه‌ ت‍ع‍ال‍ی‌ ف‍رج‍ه‌ال‍ش‍ری‍ف‌، دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌ از دی‍دگ‍اه‌ م‍ع‍ص‍وم‍ی‍ن‌:/ م‍ه‍دی‌ م‍ه‍دوی‌.- ق‍م‌: دان‍ش‌ ه‍وش‍ی‍ار، ۱۳۸۱. ۳۰۷ ص‌. ج‍دول‌. واحد تحقیقاتی انتشارات عالمه. قم: عالمه‏، ۱۳۹۰. ۳۰۱ص.

   ان‍وار ال‍ولای‍ة: م‍ن‍اق‍ش‍ة ل‍ل‍ش‍ب‍ه‍ات‌ ال‍م‍ث‍ارة ح‍ول‌ دع‍اء ال‍ن‍دب‍ة/ ال‍ش‍ی‍خ‌ ل‍طف‌ ال‍ل‍ه‌ ال‍ص‍اف‍ی‌. ب‍ی‍روت‌: دارال‍ه‍ادی‌ ل‍ل‍طب‍اع‍ة و ال‍ن‍ش‍ر وال‍ت‍وزی‍ع‌، م‌۱۹۹۸ =.ق‌۱۴۱۹. = ۱۳۷۷. 149ص.

   این (شرح و تفسیر لمقاطع هامه من دعاء الندبه).../ مؤلف محمد الصادقی‌الطهرانی. قم: شکرانه‏، ۱۳۹۰. ‏۵۲ ص.

   با دعای ندبه در پگاه جمعه: (نقد و بررسی اشکالات سندی و محتوایی دعای ندبه) / علی‌اکبر‌مهدی‌پور.تهران: ‏موعود عصر‏(عج)‏، ۱۳۸۷. ‏۱۹۲ ص. ‏چاپ قبلی: نشر موعود عصر، ۱۳۸۰(۲۱۸ ص.).

  برداشتی منظوم از دعای ندبه/ محمود رزاقی (ارم). تهران: خوشه پروین، ‏۱۳۸۹. ۴۱ص.

ب‍ررس‍ی‌ از دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌/ ن‍وی‍س‍ن‍ده‌ ع‍ل‍ی‌اح‍م‍د م‍وس‍وی‌‌ واع‍ظ. ‏۲۴ص‌.‏

   بررسی دعای ندبه / مؤلف علی‌اصغر رضوانی.- قم: مسجد مقدس جمکران‏، ۱۳۸۶. ‏۴۸ص. سلسله مباحث مهدویت. ‏چاپ دوم: زمستان ۱۳۸۵. چاپ ششم: زمستان ۱۳۹۱.

   ب‍ررس‍ی‍ه‍ای‌ ع‍ل‍م‍ی‌ پ‍ی‍رام‍ون‌ دع‍اء ن‍دب‍ه‌/ ب‍ق‍ل‍م‌ ل‍طف‌ال‍ل‍ه‌ ص‍اف‍ی‌ گلپایگانی.- ۱۵۶ ص. ع‍ن‍وان‌ روی‌ ج‍ل‍د: ف‍روغ‌ ولای‍ت‌ در دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌.

   ب‍ه‌ ع‍ش‍ق‌ م‍ه‍دی‌(ع‍ج‌): ش‍ام‍ل‌ ق‍ص‍ای‍د، غ‍زل‍ی‍ات‌ و رب‍اع‍ی‍ات‌ ب‍ه ‌ض‍م‍ی‍م‍ه‌ م‍ن‍ظوم‍ه‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌/ از م‍ح‍م‍د ش‍ائ‍ق‌ ق‍م‍ی‌.- ت‍ه‍ران‌: ف‍واد، ۱۳۷۶. 144ص. چ‍اپ‌ ق‍ب‍ل‍ی‌: رئ‍وف‌، 1370 و ۱۳۷۲. چ‍اپ‌ دوم‌: ۱۳۷۸.

‏‏   بیداد ستیزی: ترجمه منظوم دعای ندبه/ سید حشمت‌الله علوی. اصفهان: اقیانوس معرفت‏، ۱۳۹۵. 96 ص.

   ت‍رج‍م‍ه‌ و ش‍رح‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌ ب‍ا ب‍ی‍ان‌ ن‍ک‍ات‌ م‍ه‍م‌ ص‍رف‍ی‌ ن‍ح‍وی‌ و ب‍لاغ‍ی‌/ م‍ول‍ف‌ م‍رت‍ض‍ی‌ ب‍دخ‍ش‍ان‌.- ق‍م‌: ن‍ش‍ر ن‍ج‍ب‍ا، ۱۳۷۹. [۲۲۴] ص‌.

   ترنم ظهور/ مؤلف سیدمحمدباقر حسینی(حسینی اراکی)؛ با تقریض قربانعلی دری نجف‌آبادی. کرمانشاه: طاق بستان‏، ‏۱۳۹۷. ‏۱۸۲ص.

   ت‍ف‍س‍ی‍ر و ش‍رح‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌/ ن‍وش‍ت‍ه‌ ج‍ع‍ف‍ر رف‍ی‍ع‍ی‌. ق‍م‌: ی‍اران‌ ق‍ائ‍م‌7، ۱۳۸۳. ‏۳۶۶ص. ‏چاپ دوم:۱۳۸۶.

   ثواب قرائت دعای ندبه/ عباس عزیزی. قم: صلاه، ‏‏‏‏۱۳۹۷. ‏‏‏‏۴۸ ص.

   جمال حضور در آیینه غیبت: شرح و تفسیر دعای ندبه/ نگارش‌سیدحسین خادمیان نوش‌آبادی؛ گردآوری و تنظیم منصوره میرزاجانی، نجمه حسین‌ خلیلی. تهران: سفیدسار: مرکز تحقیقات فرهنگی طاها، ‏۱۳۹۳. ‏د، [۵۵۱] ص. وی‍رای‍ش‌ و ت‍ن‍ظی‍م‌ م‍ج‍ت‍ب‍ی‌ ض‍ی‍ا س‍ع‍ی‍دی‌. [ق‍م‌]: م‍وس‍س‍ه‌ ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌ ان‍ت‍ش‍ارات‍ی‌ م‍ش‍ه‍ور،-۱۳۷۹.    حال هجران: شرح فرازهایی از دعای ندبه./ به کوشش سیدمرتضی میرجعفری. قم: خرد آذین‏، ۱۳۸۹. ‏۲۱۶ ص.

   حدیث آرزومندی (شرحی بر دعای ندبه)‏/ علی کریمی‌جهرمی.- قم: موسسه بوستان کتاب‏، ۱۳۹۳. ‏۲۴۸ص.

   حقیقت در پرتو ولایت/ مؤلف فرهاد ملا امینی.- تهران: پیام کتاب، ‏۱۳۹۰. ‏۱۰۲ص.

   حکایت عطش (جرعه‌ای از زلال دعای ندبه) / عزیزالله حیدری. قم: کتاب جمکران‏، ۱۳۹۶. ۱۶۱ ص. ‏چاپ قبلی: ویراستار رضا دیلمی. مسجد مقدس. جمکران، ۱۳۸۷.

   در انت‍ظار خ‍ورش‍ی‍د: ش‍رح‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌/ م‍ول‍ف‌ پ‍ری‌ ب‍ی‍دک‍ی‌. ق‍م‌: س‍پ‍ه‍ر ان‍دی‍ش‍ه‌: ن‍ش‍اط،‏‏‏۱۳۸۴، ۱۳۸۵. 164ص.

   در فراق یار: دعای ندبه. [تهران]: هویزه‏، ۱۳۸۶. ‏۳۲ ص.

   درس‌هایی از دعای ندبه/ تألیف عبدالحسین طالعی. ‏تهران‏: نبأ‏، ۱۳۸۷. ‏۵۹ ص.

   دریافتی از دعای ندبه/ سید مهدی شجاعی. تهران: روزنامه همشهری: سازمان تبلیغات اسلامی،۱۳۸۶. ۳۲ ص.

   دعا گامی به سوی ظهور: دعای ندبه/ علی‌اکبر ورمزیاری.- قم: میراث ماندگار، ‏۱۳۹۶. ‏۴۸ ص.

   دعاءالندبه و توثیقه من‌الکتاب والسنه / التالیف والتحقیق موسسه‌الامام‌الهادی. - قم: موسسه پیام امام هادی7، ۱۴۳۴ ق.‏= ۱۳۹۲. ‏۸،5،۶۷۵ ص.: جدول. چاپ سوم.

   دعاء‌الندبه/ مؤلف هیئه دعاء‌الندبه فی‌النجف‌الاشرف – کوفه. قم: باقیات‏، ‏۱۳۹۸. ‏۴۱ ص.

دعای ندبه "ندبة انتظار" / ترجمه و تدوین فرشته مسجدی. تهران: اسلامی‏،۱۳۸۶. ‏۳۱ ص. ‏

   دعای ندبه با ترجمه مفهومی/ به کوشش مصطفی هاشمی‌طبا، منصوره فرید؛ [با حمایت مالی] مشاوران تمشکین راد.-تهران: دستان‏‏،‏‏۱۳۸۹. 59 ص.

   دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌ ب‍ه‌ خ‍ط ب‍ری‍ل‌/ ت‍ه‍ی‍ه‌ ش‍ده‌ ت‍وس‍ط م‍اه‍ن‍ام‍ه‌ ب‍ش‍ری‌ و ج‍م‍ع‌ ک‍ث‍ی‍ری‌ از ن‍ی‍ک‍وک‍اران‌؛ ب‍رگ‍ردان‍ن‍ده‌ ب‍ه‌ خ‍ط ب‍ری‍ل‌ ن‍س‍ری‍ن‌ اطی‍اب‍ی‌.- ت‍ه‍ران‌: م‍اه‍ن‍ام‍ه‌ ب‍ش‍ری‌ ‏‏‏، ۱۳۸۴. ‏‏‏۱۸ ص.‌

   دعای ندبه و پاسخ به شبهات وهابیت/ علی‌عبدالکریم الخالدی. قم: سلوک جوان‏، ۱۳۸۷. ‏۱۴۴ ص.

   دعای ندبه: بر اساس قدیم‌ترین نسخه‌ها/ تحقیق، تصحیح و ترجمه باقر قربانی‌ زرین. تهران: آفاق، ‏ ۱۳۸۸.

   دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌: ب‍رن‍ام‍ه‌ اع‍ت‍ق‍ادی‌ - ع‍م‍ل‍ی‌ م‍ن‍ت‍ظران‌ ن‍گ‍رش‌ و طرح‌ ن‍وی‍ن‍ی‌ از ب‍رگ‍ردان‌ دع‍ای‌ پ‍رش‍ور ن‍دب‍ه‌/ م‍ق‍دم‍ه‌ و ت‍رج‍م‍ه‌ م‍ح‍م‍دح‍س‍ی‍ن‌ رح‍ی‍م‍ی‍ان‌. ق‍م‌: دل‍ی‍ل‌ م‍ا‏، ۱۳۸۳. چاپ دوم: پاییز۱۳۸۷.

   دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌: روزن‍ه‌ای‌ ب‍ه‌ آف‍ت‍اب‌/ م‍ق‍دم‍ه‌ و ت‍رج‍م‍ه‌ ح‍س‍ن‌ اف‍ت‍خ‍ارزاده‌ س‍ب‍زواری‌.ت‍ه‍ران‌: م‍وس‍س‍ه‌ ن‍ب‍أ‏، ۱۳۷۹. ‏۵۴ ص‌.‏ (چاپ سوم۱۳۸۵)

   زمزمه منتظران: دعای ندبه و زیارت عاشورا قم: فرهنگ اهل بیت:، ۱۳۸۷.  ‏۳۲ ص.

   زمزمه وصال: بررسی سند دعای ندبه/ تهیه و تنظیم بنیاد بین‌المللی دعا. قم: موسسه فرهنگی انتشاراتی نقش‏، ۱۳۸۸. ‏۶۴ ص.

   سخن دوست (قطعه­های ادبی) /جمعی از نویسندگان. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، ۱۳۸۶. ۷۴ ص. ت‍ه‍ران‌: ن‍ش‍ر ف‍رزام‌، ۱۳۷۸. [۶۷] ص‌.

   سوگنامه انتظار: (دعای ندبه)/ ترجمه مجید مسعودی. قم: دلیل ما، ‏‏‏۱۳۸۷. ۷۲ ص. (یک قدم تا خورشید؛ ۵.)

   ش‍رح دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌: کشف‌العقده فی شرح دعاء‌الندبه/ ت‍ال‍ی‍ف‌ م‍ح‍ی‍ی‌ال‍دی‍ن‌ع‍ل‍وی‌ طال‍ق‍ان‍ی‌؛ م‍ص‍ح‍ح‌ ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر غ‍ف‍اری‌.[ویراست ۲] ت‍ه‍ران‌: سازمان تبلیغات اسلامی، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، ۱۳۸۸. ۳۸۸ ص. ای‍ن‌ ک‍ت‍اب‌ ق‍ب‍لا ت‍ح‍ت‌ ع‍ن‍وان‌ "ک‍ش‍ف‌ ال‍ع‍ق‍ده‌: ش‍رح‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌" ب‍ه‌وس‍ی‍ل‍ه‌ ن‍ش‍ر ص‍دوق‌ در س‍ال‌۱۳۷۰ م‍ن‍ت‍ش‍ر گ‍ردی‍ده‌ اس‍ت‌.

   ش‍رح‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌ از ک‍ت‍اب و س‍ن‍ت‌/ ب‍ق‍ل‍م‌ ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر واع‍ظ م‍وس‍وی‌ م‍ح‍ب‌الاس‍لام‌؛ ب‍خ‍ط ع‍ب‍اس‌ ش‍ری‍ع‍ت‌ خ‍راس‍ان‍ی‌. ت‍ه‍ران‌: [بی‌نا]‏، ۱۳۵۲. ‏۱۰۶ص.

   شرح دعای ندبه/ مصطفی موسوی‌خرم‌آبادی. قم: همای غدیر‏، ۱۳۸۹. 2ج.

   شرح دعای ندبه. سید جلال الدین محدث ارموی. یا: کشف‌الکربه فی شرح دعاء‌الندبه؛ به‌کوشش رضا استادی،‌ محسن احمدی‌تهرانی.- قم: کتابخانه تخصصی علوم حدیث، ۱۳۹۴. ‏۳ ج.‏ این کتاب که حاصل شصت سال کار علمی پیگیر نویسندۀ محقق است، سالها پس از رحلت ایشان چاپ شده است.[11]

   شرح فراق: شرحی نو بر دعای ندبه/ علی‌اصغر همتیان؛ با مقدمه محمدجعفر امامی - تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود: مرکز تخصصی مهدویت‏، ۱۳۸۷. ۲۸۰ ص.

   شرح فراق: منظومه دعای ندبه/ سروده سیدضیاءالدین امامی‌فر (سید آقامیری‌ دزفولی). قم: رسول اعظم (ص)‏، ‏۱۳۹۴. ‏۸۰ ص.

   شرح قرآنی دعای ندبه/ محسن قرائتی؛ به کوشش حسن ملایی. قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج)‏، ۱۳۹۵. ‏۲۰۰ ص.

   شرح مختصری از دعای ندبه/ مؤلف مرتضی میرجعفری. تبریز: گلزار‏، ۱۳۹۳. ‏۷۷ ص.‏

   ش‍رح‌ م‍ن‍ظوم‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌/ ع‍ب‍دال‍س‍لام‌ ت‍رب‍ت‍ی‌؛ ب‍ه‌ ک‍وش‍ش‌ ح‍س‍ی‍ن‌ درگ‍اه‍ی‌. ت‍ه‍ران‌: رای‍زن‌، ۱۳۷۸. ۵۸ ص‌.

   شرح و ترجمه فارسی دعای ندبه/ به کوشش پیمان زاهدی. مشهد: سیمرغ خراسان‏‏، ۱۳۸۹. ‏‏۴۸ ص.

   ش‍رح‍ی‌ ب‍ر دع‍ای‌ روح‌ب‍خ‍ش‌ ن‍دب‍ه‌/ راس‍ت‍گ‍ردان‍ی‌، ف‍اطم‍ه‌، ح‍م‍ای‍ت‌، (۲۰اس‍ف‍ن‍د ۱۳۸۳)

   ش‍رح‍ی‌ ب‍ر دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌/ ت‍أل‍ی‍ف‌ م‍ح‍ی‍ی‌ال‍دی‍ن‌ ال‍ع‍ل‍وی‌ ال‍طال‍ق‍ان‍ی‌؛ م‍ص‍ح‍ح‌ ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر غ‍ف‍اری‌. ت‍ه‍ران‌: س‍ازم‍ان‌ ت‍ب‍ل‍ی‍غ‍ات‌ اس‍لام‍ی‌، ش‍رک‍ت‌ چ‍اپ‌ و ن‍ش‍ر ب‍ی‍ن‌ال‍م‍ل‍ل‌، ۱۳۸۱. 360ص. ای‍ن‌ ک‍ت‍اب‌ ق‍ب‍لا ت‍ح‍ت‌ ع‍ن‍وان‌ "ک‍ش‍ف‌ ال‍ع‍ق‍ده‌: ش‍رح‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌" ب‍ه‌وس‍ی‍ل‍ه‌ ن‍ش‍ر ص‍دوق‌ در س‍ال‌ ۱۳۷۷ م‍ن‍ت‍ش‍ر گ‍ردی‍ده‌ اس‍ت‌

   شفاء‌الامة در شرح دعای ندبه: به ‌ضمیمه فرازهای از شرح زیارت عاشورا/ محمدجعفربن‌زین‌العابدین (حاج شیخ آقاشافعی).- قم: مجمع‌الذخائر‌الاسلامیه‏، ۱۳۹۳. ۱۵۳ ص: نمونه

   شفاءالغله فی شرح دعاءالندبه/ سیدمحمدکاظم الموسوی آل‌طیب. - تهران: دلیل ما،۱۴۴۱ق.‏= ۱۳۹۸. ‏۳۹۲ص.

   شکوای سبز (۱)دریافت‌هایی از سه مناجات ندبه، شعبانیه، عرفه/ مهدی شجاعی. تهران: کتاب نیستان‏، ۱۳۸۶. ‏(128ص). کتاب حاضر در سال‌های قبل توسط انتشارات "کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان" به چاپ رسیده است.

   صبح امید: دعای ندبه و دعای توسل: وجه تسمیه، شرح مفاهیم، سند و زمان دعا پیرامون مهدی موعود و دعای ندبه، اجمالی از.../ باهتمام محمد رضا جعفری‌نیا. قم: احقاف: نسیم کوثر، ‏‏۱۳۸۸.‏‏۳۲ ص. چاپ مکرر.

   ظهور منجی از دیدگاه قران حکیم: به همراه دعای پر فیض ندبه و ترجمه انگلیسی دعا/ به کوشش سیدمحمود کاظمی.-تهران: سیدمحمود کاظمی،‏۱۳۹۷. 160ص.

  ع‍ه‍دن‍ام‍ه‌ ح‍ض‍رت‌ ول‍ی‌ ع‍ص‍ر7. اص‍ف‍ه‍ان‌: ک‍ان‍ون‌ پ‍ژوه‍ش‌، ۱۳۸۰. ۶۷ ص.‌

   فروغ ولایت در دعای ندبه/ صافی‌گلپایگانی. قم: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی حاج شیخ لطف‌‌الله صافی گلپایگانی‏، ۱۳۹۲. ‏۱۸۴ص. سلسله مباحث امامت و مهدویت؛ ۲. کتاب حاضر در سالهای مختلف توسط ناشران متفاوت منتشر شده است. با عنوان ب‍ررس‍ی‍ه‍ای‌ ع‍ل‍م‍ی‌ پ‍ی‍رام‍ون‌ دع‍اء ن‍دب‍ه‌ نیز منتشر شده است. 

   قبیله رحمت (تاریخ فرهنگی رنگ خدا و دعای شریف ندبه) / شرح اسماعیل شفیعی‌سروستانی. تهران: انتشارات موعود عصر (عج)‏، ۱۳۹۵. ‏۱۵۹ ص.  مجموعه کتاب حریم یار؛ ۵.

   ک‍ش‍ف‌ ال‍ع‍ق‍ده‌: ش‍رح‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌/ ت‍أل‍ی‍ف‌ مح‍ی‍ی‌ال‍دی‍ن‌ ال‍ع‍ل‍وی‌ ال‍طال‍ق‍ان‍ی‌؛ ت‍ح‍ق‍ی‍ق‌ ع‍لاآال‍دی‍ن‌ ع‍ل‍وی‌ [ت‍ه‍ران‌]: ص‍دوق‌، ۱۳۷۰. 360ص.

   گریزهای مناجات: شامل ۷۸ گریز مناجاتی از دعای توسل، کمیل، دعای ندبه/ تهیه‌کننده روح الله ‌ولی‌ ابرقویی. ‏قم‏: مشهور‏، ۱۳۹۰. 240ص.

   منتخب‌النخبه فی شرح دعاء‌الندبه: شرح قسمت اعظم دعای ندبه/تألیف جمال‌الدین صهری؛ به اهتمام امید حسنی. شرح فارسی، به همراه متن عربی دعا.- اصفهان: مهر قائم، ۱۳۸۶. ‏۱۶،۱۸۴ ص. ادعیه و زیارات؛ ۱۴.

   منظومه دعای ندبه/ شاعر سید نورالله شنایی‌دیباجی. تهران: سید نورالله شنائی دیباجی‏، ۱۳۹۵. ‏۶۵ ص. ‌

   منظومی از دعای ندبه همراه با ترجمه فارسی و اشعار/ اشعار جواد کهتری.-تهران: جواد کهتری‏، ۱۳۹۰.‏۶۴ ص.

   میراث محدث ارموی (آثاری چند درباره دعای ندبه)‏/ به اهتمام [و تحقیق] سید جعفر اشکوری؛ قم: موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر‏، ۱۳۸۵. ‏۳۸۴ ص. شامل سه رساله در شرح دعای ندبه. 

   نجوای جمعه: (دعای ندبه منظوم): در قالب چهارپاره پیوسته.../ سیدمهدی صدر‌الحافظی.- تهران: انتشارات منیر‏، ۱۳۹۷. ‏۱۰۷ص.

   ن‍ح‍و اح‍ی‍اء م‍ج‍ال‍س‌: دع‍اء ال‍ن‍دب‍ه‌/ اع‍داد ع‍ب‍دال‍ع‍ظی‍م‌ ال‍م‍ه‍ت‍دی‌ ال‍ب‍ح‍ران‍ی.- ق‍م‌:م‍وس‍س‍ه‌ ع‍اش‍وراء؛ م‍وس‍س‍ه‌ الام‍ام‌ م‍ح‍م‍د ال‍ج‍واد7، ۱۴۲۵ق‌ = ۲۰۰۴م‌ = ۱۳۸۳. ۱۰۴ ص‌.

   ن‍دب‍ه‌ در ف‍راق‌ ام‍ام‌ زم‍ان‌7‌: گ‍ذری‌ ک‍وت‍اه‌ ب‍ر ن‍دب‍ه‌ه‍ای‌ غ‍ری‍ب‍ان‍ه‌.../ ت‍دوی‍ن‌ م‍س‍ج‍د ص‍اح‍ب‌ الام‍ر ع‍ج‍ل‌ال‍ل‍ه‌ ت‍ع‍ال‍ی‌ ف‍رج‍ه‌ال‍ش‍ری‍ف‌.- ت‍ه‍ران‌: م‍وس‍س‍ه‌ ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌ ان‍ت‍ش‍ارات‍ی‌ آم‍ه‌، ۱۳۷۹. 80 ص.

   ندبه را بدان و بخوان به همراه شرح مختصر فرازهای منتخب/ حمید بصیرت‌پور. اصفهان: یاقوت سپاهان‏، ۱۳۹۵. ‏۹۶ ص.‏

ن‍دب‍ه‌ و ن‍ش‍اط: ش‍رح‍ی‌ ب‍ر دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌ / اح‍م‍د زم‍ردی‍ان‌. ت‍ه‍ران‌: دف‍ت‍ر ن‍ش‍ر ف‍ره‍ن‍گ اس‍لام‍ی‌‏، ۱۳۷۱. ۷۸۹ ص. ‏چاپ چهارم :‌۱۳۹۴.

   نسیم دعا: دعای ندبه همرا با تفسیر منظوم/ محمدصادق محقق.- اهواز: خوزان‏، ۱۳۹۸. ‏۷۵ ص.

   نشانه‌های ظهور در کلمات پیشوایان معصوم: بانضمام دعای ندبه با ترجمه جدید/ تهیه و تدوین علی میرشفیعی‌خوانساری.- تهران: اشرفی، ‏۱۳۸۷. 72ص.   

   نقش تربیتی دعای ندبه در زندگی منتظران/‏ مؤلف طیبه مدیحی.- تهران: سبزرایان‌گستر‏، ۱۳۹۶. ‏۱۰۰ ص.

   ن‍وی‍د ب‍ام‍داد پ‍ی‍روزی‌: ف‍ش‍رده‌ای‌ از ح‍ق‍ای‍ق‌ ع‍ق‍ای‍د و روش‍ی‌ س‍اده‌ در اب‍طال‌ آراء ف‍اس‍ده‌/ ن‍وش‍ت‍ه‌ م‍ص‍طف‍ی‌ م‍وس‍وی‌.- ت‍ه‍ران‌: کتابخانه صدر‏، ۱۳۴۷. ‏۵۲۲ ص.

   وظای‍ف‌ ال‍ش‍ی‍ع‍ه‌: ش‍رح‌ دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌/ ت‍أل‍ی‍ف‌ ع‍ب‍اس‍ع‍ل‍ی‌ ادی‍ب‌ [ت‍ه‍ران‌]: ج‍ل‍وه‌، ۱۴۱۶ق‌. = ۱۳۷۴. 248ص.

   هرگز فراموش نمی‌شوی!: زمزمه منتظران امام زمان(عج)/ مهدی خدامیان‌ آرانی. قم: بهار دل‌ها‏، ۱۳۹۶. ‏۱۷۸ص.

ج. مقالات: 

   ب‍ا دع‍ای‌ ن‍دب‍ه‌ در پ‍گ‍اه‌ ج‍م‍ع‍ه‌/ م‍ه‍دی‌پ‍ور، ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر، نشریه م‍وع‍ود، ش‌ ۱۶، (م‍ه‍ر، آب‍ان‌ ۱۳۷۸): ص‌ ۲۸-۳۲، ۸۸ - ۸۹.

   ن‍گ‍اه‍ی‌ ک‍وت‍اه‌ ب‍ه‌ ادع‍ی‍ه‌ و زی‍ارات‌ م‍رب‍وط ب‍ه‌ ح‍ض‍رت‌ م‍ه‍دی‌7/ س‍ل‍ی‍م‍ی‍ان‌، خ‍دام‍راد.، نشریه م‍ب‍ل‍غ‍ان‌، ش‌ ۵۵، (ت‍ی‍ر ۱۳۸۳): 43ص‌.

   تفسیر ادبی دعای ندبه/ مصطفی آبیار. نشریه موعود، ش ۱۱۶، مهر ۱۳۸۹:ص ۳۰ -۳۱، ۶۴.

3. اشاراتی به اعتبار دعای ندبه

   در نگاهی کلی باید گفت: محتوا و عبارات دعای ندبه آنچنان منطبق با مضامین قرآنی و روایی است که در برخی از عبارات این دعا عین عبارات آیات قرآن و یا عین کلمات معصومین: آمده است. گاهی به عین عبارت استناد شده، گاهی به مفهوم و محتوا. و گاهی به برخی از کلمات مشترک و هم خانواده استناد شده است. نمونه این جدول استنادی را غلامحسین تاجری­نسب در چند مقاله زیر نشان داده است: «مهدویت در قرآن: آیات مشترک (سفینه، شماره10، بهار1385، ص93-125)

مهدویت در قرآن: آیات متّبع (سفینه، شماره11، تابستان 1385، ص47-75)

مهدویت در قرآن: آیات مختص (سفینه، شماره 12، پاییز 1385، ص37-75)

   عباس نوری در کتاب «مستندات قرآنی زیارت جامعه کبیره» نیز جدول و نمایه آیات در زیارت جامعه کبیره را بر اساس چهار بخش تنظیم کرده است: 1. تفسیر ظاهر آیات 2. تأویل باطن آیات 3. تعیین مصداق آیات 4. تمثل و استشهاد به آیات. 

   استاد عبدالحسین طالعی به نقل از محقق فقید مرحوم علی اکبر غفاری در مورد اعتبار دعای ندبه بیان می دارد: اگر سند دعای ندبه به معصوم برسد فبها؛ و اگر به معصوم نرسد حدأقل این است که توسط عالم دینی انشا شده باشد و اگر انشا عالم دینی باشد چند نکته قابل توجه دارد:

1. انشای دعا از نظر شرعی مشکلی ندارد همچنان که ابن طاووس در مهج الدعوات چنین کرده و بخش­هایی با عنوان «دعاء ٌأنشاتُهُ لِنَفسی» دارد.

2. در این فرض، دعا توسط یک عالم قرن 4 یا 5 قمری انشا شده و به شیعیان داده شده تا به جای اینکه در نماز جمعه خطبای بنی­عباس شستشوی مغزی بشوند، حداقل گرد هم جمع شده و این دعا را با مضامین و محتواهای اعتقادی بخوانند.

3. چون در همه این دعا هیچ مطلبی خلاف عقاید حقه پیدا نمی­شود، لذا (در این فرض) خیلی عالمانه و دقیق توسط عالم دینی انشا شده است.

   با این همه گروهی از دانشمندان درد آشنا و نویسندگان متعهد، به دفاع از حریم دعای ندبه پرداخته و در پاسخ به اشکال­ها و اعتراض­های بی­اساس، پیرامون این دعای با صلابت، آثار ارزشمند را به تحریر در آورده­اند که عناوین برخی از آن­ها را می­آوریم:

- انوار الولایه (آیت اله صافی گلپایگانی)

- به عشق مهدی (محمد شائق قمی)

- ترجمة دعای ندبه (مولی رفیع گیلانی)

- ترجمه وسیله القربه (علی بن علیرضا خویی)

- جمال حضور در آیینه غیبت (سید حسین خادمیان)

- درس­هایی از ولایت (شیخ محمد باقر صدیقین)

- دعای ندبه براساس قدیمی­ترین نسخه­ها (دکتر باقر قربانی زرّین)

- سخنان نخبه (علی عطایی اصفهانی)

- شرح دعای ندبه (محمد باقر شریعت پناه)

- شفاء للامه (محمد جعفر شاملی)

- فروغ ولایت و دعای ندبه (آیت الله لطف اله صافی گلپایگانی)

- کشف الکربه فی شرح دعاء الندبه (سید جلال الدین محدث ارموی)

- مدارک دعای شریف ندبه (جعفر صبوری قمی)

- معالم القربه فی شرح دعاء الندبه (سید جمال الدین محدث ارموی)

- النخبه فی شرح دعاء الندبه (سید محمود مرعشی)

- ندبه و نشاط (احمد زمردیان)

- نوید بامداد پیروزی (سید مصطفلی طباطبایی)

- وظایف الشیعه (شیخ عباس علی ادیب اصفهانی)

- هدیه مهدویه (صالحی کرمانی)

4. جدول استناد به آیات قرآن در دعای ندبه

   مؤسسه امام هادی7 در قم در کتاب توثیق دعاء الندبة ارتباط بین آیات قرآن و روایات را با متن دعای ندبه نشان داده است. از جمله انگیزه­های این مؤسسه برای تأليف اين كتاب آن است که برخی آن را بي­سند پنداشته­اند. در حالی­که بعید است شخصيت‏هاي بزرگ و نخبگان حديث شناس، دعاي غيرمعتبري را در کتاب‌هاي خود بياورند و خواندن آن را مستحب قلمداد کنند و به دیگران معرفي نمايند.

چنين كتابي در میان کتابهای مربوط به دعاي ندبه بي‌نظير یا کم نظیر است.

اینک بر اساس کتاب یاد شده جدولی تنظیم شده که در پی می­آید.

 

ردیف

متن دعای ندبه

سوره

آیه

متن آیه

توضیحات

1

وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِيِّهِ وَ آلِهِ

احزاب

56

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً

 

2

إِذِ اخْتَرْتَ لَهُمْ جَزِيلَ مَا عِنْدَكَ مِنَ النَّعِيمِ الْمُقِيمِ الَّذِي لاَ زَوَالَ لَهُ وَ لاَ اضْمِحْلاَلَ‏

التوبه

21و22

يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَ رِضْوَانٍ وَ جَنَّاتٍ..... إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ‌ (22)

 

3

 

المطففین

28-18

عَیناً یَشرَبُ بِهَا المُقَرَّبُونَ

 

4

وَ أَهْبَطْتَ عَلَيْهِمْ مَلاَئِكَتَكَ

قدر

4

تنزل الملائکه و الروح فیها..

 

5

وَ بَعْضٌ حَمَلْتَهُ فِي فُلْكِكَ وَ نَجَّيْتَهُ وَ (مَعَ) مَنْ آمَنَ مَعَهُ مِنَ الْهَلَكَةِ بِرَحْمَتِكَ

الاعراف

64

فَکَذَّبُوهُ فَأَنْجَيْنَاهُ وَ الَّذِينَ مَعَهُ فِي الْفُلْکِ...

 

6

 

الشعرا

119

فَأَنْجَيْنَاهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْکِ الْمَشْحُونِ‌ (119)

 

7

وَ بَعْضٌ اتَّخَذْتَهُ لِنَفْسِكَ خَلِيلاً

النساء

125

وَ اتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلاً

 

8

وَ بَعْضٌ كَلَّمْتَهُ مِنْ شَجَرَةٍ تَكْلِيماً

القصص

30

فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِيَ... مِنَ الشَّجَرَةِ...

 

9

 

طه

31-29

وَ اجْعَلْ لِی وَزِيراً مِنْ أَهْلِي‌ (29)

 

 

10

 

 

 

هَارُونَ أَخِی‌ (30)

اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي‌ (31)

 

11

 

آل عمران

59

إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ کَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ کُنْ فَيَکُونُ‌

 

12

وَ آتَيْتَهُ الْبَيِّنَاتِ وَ أَيَّدْتَهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ

بقره

87 و 253

آتینا عیس بن مریم البینات و ایدناه بروح القدس

 

13

 

الشوری

13

شَرَعَ لَکُمْ مِنَ الدِّينِ...

 

14

 

النساء

165

... لِئَلاَّ يَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ

 

15

وَ صَفْوَةَ مَنِ اصْطَفَيْتَهُ

فاطر

32

ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا...

 

16

وَ بَعَثْتَهُ إِلَى الثَّقَلَيْنِ مِنْ عِبَادِكَ

الفرقان

1

للعالمین نذیرا

 

17

 

الاحزاب

26

... قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ

 

18

 

آل عمران

124

... يُمِدَّکُمْ رَبُّکُمْ بِثَلاَثَةِ آلاَفٍ مِنَ الْمَلاَئِکَةِ مُنْزَلِينَ‌

 

19

 

التوبه 33/الصف9 / الفتح 28

 

هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ کُلِّهِ

 

20

 

النور

55

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ... يَعْبُدُونَنِي لاَ يُشْرِکُونَ بِي شَيْئاً...

 

21

وَ ذَلِكَ بَعْدَ أَنْ بَوَّأْتَهُ مُبَوَّأَ صِدْقٍ مِنْ أَهْلِهِ‏

الحج

26

وَ إِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَکَانَ الْبَيْتِ...

 

22

وَ قُلْتَ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً

الاحزاب

33

إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً

 

23

وَ قُلْتَ مَا سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ‏

سبأ

47

مَا سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ

 

24

إِذْ كَانَ هُوَ الْمُنْذِرَ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ

رعد

7

اِنَّمَآ أَنتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْم هَاد

 

25

وَ حَبْلَ اللَّهِ الْمَتِينَ ‏

آل عمران

103

وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لاَ تَفَرَّقُوا...

 

26

وَ لاَ بِسَابِقَةٍ فِي دِينٍ

الواقعه

10و11

وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ‌ (10)

أُولٰئِکَ الْمُقَرَّبُونَ‌ (11)

 

27

إِلاَّ الْقَلِيلَ مِمَّنْ وَفَى لِرِعَايَةِ الْحَقِّ فِيهِمْ

الرعد

29

الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ‌

 

28

وَ سُبْحَانَ رَبِّنَا إِنْ كَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولاً

الاسراء

108

وَ يَقُولُونَ سُبْحَانَ رَبِّنَا إِنْ کَانَ وَعْدُ رَبِّنَا لَمَفْعُولاً

 

29

صَالِحٌ بَعْدَ صَالِحٍ

النساء

69

مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ

 

30

وَ صَادِقٌ بَعْدَ صَادِقٍ‏

التوبه

119

کُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ‌

 

31

 

الفرقان

27

يَا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلاً

 

32

أَيْنَ الشُّمُوسُ الطَّالِعَةُ

الشمس

1

و الشمس و ضحاها

 

33

أَيْنَ الْأَنْجُمُ الزَّاهِرَةُ

النحل

16

وَ عَلاَمَاتٍ وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ‌

 

34

أَيْنَ الْمُعَدُّ لِقَطْعِ دَابِرِ الظَّلَمَةِ

انعام

45

فقطع دابر القوم الذین ظلموا

 

35

أَيْنَ الْمُتَخَيَّرُ (الْمُتَّخَذُ) لِإِعَادَةِ الْمِلَّةِ وَ الشَّرِيعَةِ

آل عمران

83

أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ

 

36

أَيْنَ حَاصِدُ فُرُوعِ الْغَيِّ وَ الشِّقَاقِ

الانبیاء

15-12

فَلَمَّا أَحَسُّوا بَأْسَنَا.... فَمَا زَاَلَتْ تِلْکَ دَعْوَاهُمْ حَتَّى جَعَلْنَاهُمْ حَصِيداً خَامِدِينَ‌

 

37

 

 

 

(15)

 

38

أَيْنَ بَابُ اللَّهِ الَّذِي مِنْهُ يُؤْتَى

بقره

189

و أتوا البیوت من أبوابها

 

39

 

البقره

115

فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ

 

40

 

السجده

29

قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لاَ يَنْفَعُ الَّذِينَ کَفَرُوا إِيمَانُهُمْ

 

41

 

الاسراء

33

وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَاناً

 

42

أَيْنَ الْمُضْطَرُّ الَّذِي يُجَابُ إِذَا دَعَا

النمل

62

أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَ يَکْشِفُ السُّوءَ

 

43

يَا ابْنَ الْأَنْجُمِ الزَّاهِرَةِ

 

النحل

16

و علامات و بالنجم هم یهتدون

 

44

یَا ابْنَ السُّنَنِ الْمَشْهُورَةِ

الانشقاق

19

بَلِ الَّذِينَ کَفَرُوا فِي تَکْذِيبٍ‌

 

45

يَا ابْنَ الدَّلاَئِلِ الْمَشْهُودَةِ

البروج

3

وَ شَاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ

 

46

يَا ابْنَ النَّبَإِ الْعَظِيمِ

النبأ

3-1

... عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ‌

 

 

47

يَا ابْنَ الْآيَاتِ وَ الْبَيِّنَاتِ

البیّنة

1

حَتَّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ

 

48

 

الانعام

158

يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّکَ

 

49

يَا ابْنَ الْحُجَجِ الْبَالِغَاتِ

الانعام

149

قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ

 

50

 

التکاثر

8

ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ‌

 

51

يَا ابْنَ طه وَ الْمُحْكَمَاتِ

آل عمران

7

مِنْهُ آيَاتٌ مُحْکَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتَابِ وَ أُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ

ص326

52

يَا ابْنَ الطُّورِ وَ الْعَادِيَاتِ

طور

عادیات

1

1

والطور

والعادیات ضبحا

 

53

بِنَفْسِي أَنْتَ مِنْ أَثِيلِ مَجْدٍ لاَ يُجَارَى (يُحَاذَى)

 

 

 

 

54

وَ أَذَقْتَ أَعْدَاءَكَ هَوَاناً وَ عِقَاباً

التوبه

33

لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ‌

 

55

وَ نَحْنُ نَقُولُ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ‏

الزمر

75

وَ قِيلَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ‌

 

56

اللَّهُمَّ أَنْتَ كَشَّافُ الْكُرَبِ وَ الْبَلْوَى

الانعام

 یونس

17

107

وَ إِنْ يَمْسَسْکَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلاَ کَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ

 

57

يَا مَنْ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى

طه

5

الرَّحْمٰنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى‌

 

58

 

النجم

42

وَ أَنَّ إِلَى رَبِّکَ الْمُنْتَهَى‌

 

59

وَ زِدْنَا بِذَلِكَ يَا رَبِّ إِكْرَاماً

الاحزاب

43

هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْکُمْ وَ مَلاَئِکَتُهُ لِيُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ

 

60

وَ أَتْمِمْ نِعْمَتَكَ بِتَقْدِيمِكَ إِيَّاهُ أَمَامَنَا

المائده

3

وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْکُمْ نِعْمَتِي

 

61

وَ مُرَافَقَةَ الشُّهَدَاءِ مِنْ خُلَصَائِكَ

النساء

69

فَأُولٰئِکَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِينَ

 

62

وَ عَلَى مَنِ اصْطَفَيْتَ مِنْ آبَائِهِ الْبَرَرَةِ

عبس

16

کِرَامٍ بَرَرَةٍ (16)

 

63

وَ أَذْلِلْ بِهِ أَعْدَاءَكَ‏

الشعراء

4

فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ‌

 

64

وَ امْنُنْ عَلَيْنَا بِرِضَاهُ

الزخرف

55

فَلَمَّا آسَفُونَا انْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ‌

 

65

يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ‏

 

یوسف

64

و هو ارحم الراحمین

 

 


1. طالعی، عبدالحسین. درس­هایی از دعای ندبه، ص4.

2. زاد المعاد491 به نقل مجتهدی، سید مرتضی. صحیفه مهدیه ص 241.

3. مجتهدی، صحیفه مهدیه، ص 241 به نقل مکیال المکارم2/ 93.

1. صحیفه مهدیه، تألیف سید مرتضی مجتهدی سیستانی؛ ترجمه مؤسسه اسلامی ترجمه.- نشر الماس 1386، چاپ نهم ص 238-239.

2. همدانی، صدر الاسلام. تکالیف الانام فی غیبة الامام 197.

1. آداب زیارت: منتخب تحیة الزائر/ محدث نوری؛ تصحیح و تحقیق محمدحسین صفاخواه، عبدالحسین طالعی،- تهران: ابرون، 1378.

1. الدروس الشرعیة/ شهید اول، 2/24: و تاسعها: احضار القلب فی جمیع احواله مهما استطاع و التوبه من الذنب و الاستغفار و الاقلاع..... و ثانی عشرها: ان یکون الزائر بعد الزیاره خیرا منه قبلها فانها تحطّ الاوزار اذا صادفت القبول.

2. مستدرک الوسائل 10/165-167 باب 17.

3. آداب زیارت: منتخب تحیة الزائر/ محدث نوری؛ تصحیح و تحقیق محمدحسین صفاخواه، عبدالحسین طالعی،- تهران: ابرون، 1378. ص196-195.

 

1. کتاب المقاصد العلیه فی المطالب السنیه، عبد الحسین امینی، تحقیق سید محمد طباطبائی یزدی. قم: دارالتفسیر، 1434ق. =1392، ص184- 188.

 

1. برای آشنایی بیشتر با آن رجوع شود به مقالۀ زیر:  طالعی عبدالحسين. نگاهی به کتاب شرح دعای ندبه. فصلنامه نقد کتاب میراث. 1394؛ (5) :59-68.

 

 

خبرنامه

نــــام:

ایمیل: