اللهم و صلّ علی الطاهرة البتول، الزهراء ابنة الرسول، امّ الائمة الهادین ... و مستودعاً لحکمة؛ (بحارالانوار ، ص 181) اللهم صلّ علی فاطمة بنت نبیّک و زوجه ولیّک و امّ السبطین الحسن و الحسین ...؛(بحارالانوار، ج 99 ، ص 45) اللهم صل علی فاطمه و ابیها و بعلها و بنیها و سرّ المستودع فیها بعدد ما احاط به علمک
بازتاب مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
شماره سفینه - سفینه 9
دوشنبه ، 20 شهریور 1391 ، 11:50

مراكز عرضه و توزيع سفينه


در پى گلايههاى مكرّر خوانندگان فاضل و فرهيخته در مورد توزيع نامناسب سفينه و درخواستهاى فراوان آنها، گامى كوچك در راه توزيع برداشته شد، بدين ترتيب كه پس از مذاكره با چندين مركز در تهران و چند شهرستان، در اين شماره، فهرستى از اين مراكز ثبت گرديد. فصلنامه سفينه همچنان از همكارى مراكز توزيع معتبر در تهران و شهرستانها (اعم از دانشگاهها، حوزهها، مراكز پژوهشى، كتابخانهها و كتابفروشىها) براى هميارى در توزيع سفينه استقبال مىكند.
                                                                                                             فصلنامه سفينه


سه نكته درباره صحيفه سجاديه

مسئولان گرامى نشريه سفينه
با عرض سلام. توجه شما به كتاب ارزشمند و مهجور صحيفه سجاديه، فرصتى براى اينجانب فراهم آورد تا برخى از يادداشتهاى پراكنده خود در مورد اين كتاب نفيس را عرضه بدارم.
نكته اول ـ مرحوم آيةالله سيد ابوالقاسم خويى در ضمن دروس خارج فقه خود، به صحيفه سجاديه اشاره كرده و مىنويسد:
«و من البديهى أنّ الصحيفة وصلت إلينا بسند معتبر عن الامام الرابع عليه و على آبائه ألف تحية و سلام» 

نكته دوم ـ يكى از پژوهشگران غربى در كتاب خود پيرامون آيين تعزيه حسينى در هند، به صحيفه سجاديه اشاره كرده است. توبى هوارث، استاد دانشگاه بيرمنگام انگلستان است. وى در دانشگاههاى ييل، بيرمنگام و آمستردام درس خوانده و در آكسفورد، اوگاندا، قاهره، اورشليم، هند و هلند درس داده است. همچنين در حوزه روابط بين اديان مسلمان ـ مسيحى كنفرانسها داده و مطالبى نگاشته است. خلاصه بيانات او چنين است:
دعاهاى منسوب به چهارمين امام شيعيان، على زينالعابدين7 ـ كه به عنوان «صحيفه كامله سجاديه» شناخته شده ـ يك منبع كهن براى فهم شيعى در مورد خدا و جهان است. گرچه اين دعاها از يك امام صادر شده و به خدا منسوب است (به عنوان وحى)، به گونهاى است كه هر فرد شيعه معتقد عادى مىتواند از آن استفاده كند و منبعى است براى دركى از آن چه يك مؤمن شيعه عادى مىتواند داشته باشد. يكى از نكاتى كه در دعاهاى بسيار زيباى صحيفه بسيار تكرار مىشود، درود بر پيامبر و خاندان اوست. دومين دعا، ويژه درود بر رسول خدا است. اثر اين يادآورى هميشگى پيامبر و خاندانش، رسيدن به تقرّب خداست. دعاها با زبان قرآن و با اشارات قرآنى است. و صلوات بر پيامبر و خاندانش وسيله استجابت دعاها معرفى شده است، مانند آنچه در دعاى سيزدهم آمده است:
«بر محمد و آل او درود فرست، درودى كه هميشگى و روزافزون باشد، و مدّتش را پايانى نباشد، و آن را كمكِ من و سببِ برآمدنِ حاجتم قرار ده» و اين گونه مضامين در دعاى دوم، به تعبيرات مختلف آمده است.
در دعاهاى صحيفه، فهم ژرفى از زندگى انسانى در حالات مختلف ديده مىشود. به عنوان مثال: دعا هنگام بيمارى   ، دعا در هنگام حالات نگرانكننده   ، دعا

در دادخواهى از ستمگران   ، دعا در سختى و گرفتارى  ، دعا براى اداى قرضها  ،


دعا هنگام يادآورى مرگ   در دعا براى والدين   به زحمات والدين براى تربيت

فرزندان اشاره مىكند. براى بيان اين نكات از صحيفه، به ترجمه انگليسى ويليام چيتيك از اين كتاب مراجعه كردهام.
منبع :
Twelver shia as a Muslim Minority in India; Toby M. Howarth, NewYork: Routlegde, 2005, PP.160 - 161
نكته سوم ـ در راستاى «بايستههاى پژوهشى پيرامون صحيفه سجاديه» كه جمعى از پژوهشگران در سفينه نوشتهاند، توجّه شما را به يكى از بايستههاى پژوهشى جلب مىكنم.
وقفنامههاى صحيفه، و شروح آن، بخشى از تاريخ اين كتاب شريف را تشكيل ميدهد كه تاكنون توجّهى شايسته و درخور نسبت به آن، نشان داده نشده است. اين وقفنامهها غالبآ در حاشيه نسخههاى خطى صحيفه ديده مىشود و اطلاعات مهمّى در مورد توجّه واقفان نسبت به اين كتاب دربردارد. از باب نمونه، اشاره مىشود به:
ـ وقفنامه سيد محمد بن ابى القاسم موسوى در نسخه خطى شماره 6848 كتابخانه مرعشى.
ـ وقفنامه سيد محمد در نسخه خطى شماره 52 مرعشى.
ـ وقفنامه الياس آقا در نسخه شماره 7017 مرعشى.
ـ وقفنامه آقا محمد صادق در نسخه شماره 3211 رضوى.
ـ وقفنامه بر شرح صحيفه ميرزا محمد مشهدى در نسخه شماره 10120 رضوى.
ـ وقفنامه ملا مهدى نراقى بر رياض السالكين در نسخه شماره 845 مرعشى.
ـ وقفنامه ديگر بر رياض السالكين در نسخه شماره 1411 مرعشى.
ـ و چند وقفنامه ديگر در كتابخانه مرعشى به شمارههاى 9225، ،9915 10171، .11566
ـ نسخههاى خطى مركز احياء ميراث اسلامى قم، به شمارههاى 1801، 2022
ـ نسخههاى خطى دانشگاه تهران، به شمارههاى 7625، 7685
ـ نسخههاى خطى كتابخانه ملى به شماره 5261 ع، 5398 ع.
البته ذكر اين موارد، به معنى استقصاء تام نيست. و با بررسى بيشتر، نمونههايى ديگر مىتوان يافت.
خداوند متعال به تمام كسانى كه در ميدان علمى به آستان مقدس اهل بيت: خدمت مىكنند، توفيق روزافزون عنايت فرمايد. والسلام
                                                                                                      قم ـ مرتضى روحانى طلوع


نقدى و نظرى
اهتمام فصلنامه سفينه را به صحيفه پژوهى ارج مىنهم و فرصت را براى تذكر يك نكته مغتنم مىشمارم، كه با كمال ادب و احترام نسبت به بزرگان، ـ از باب «احبّ اخوانى من اهدى الىَّ عيوبى» ـ بيان آن را وظيفه خود ميدانم.
در شماره هشتم سفينه، ضمن درج گلايه يكى از اساتيد بزرگ حوزه در مورد توجّه اندك به صحيفه سجاديه ـ كه بسيار بحقّ و بجاست ـ چند كتاب معرفى شده بود كه ـ به نظر استاد بزرگوار ـ بايد در حوزههاى علميه، به ترتيب خوانده و درس گرفته شود: مفتاح الفلاح / شيخ بهايى، عدة الداعى / ابن فهد حلّى، قوت القلوب / ابوطالب مكّى، اقبال الاعمال / سيد ابن طاووس، و صحيفه سجاديه. 

با خواندن اين سطور، تعجب كردم كه چگونه چنان استادى علامه و كتابشناس، كتاب قوت القلوب ابوطالب مكّى را ـ كه اثرى عرفانى و صوفيانه از يك صوفى سنّى قرن چهارم است ـ در رديف كتابهايى برمىشمرد كه همه، از فقهاى شيعه و مروّج شرع انور بودهاند؟ ديدگاههاى مكّى و «اعتماد بيش از حدّ او به تمام صحابه و اسوة تلقّى كردن جملگى آنان»، تا حدّى است كه زبان ديگران را به انتقاد از او گشوده است، علاوه بر آن كه اين كتاب را  در رديف منابع اخلاق عرفانى برشمردهاند، در برابر منابعى كه تحت عنوانهايى مانند مكتب اخلاق فلسفى، مكتب اخلاق نقلى (در دو بخش: شيعى و سنى)، و مكتب اخلاق تلفيقى آوردهاند.   اين پژوهشگران، كتاب «قوت القلوب فى 
معاملة المحبوب» را حتّى در كتب تلفيقى (مانند احياء العلوم) نياوردهاند، تا چه رسد به كتب نقلى سنّى. نقلهاى اين كتاب، عمدتآ از صحابه است، بدون بررسى محتواى آنها. در همين نقلها نيز ـ به گفته خود مكى ـ در اكثر موارد، به حافظه خود اعتماد كرده و بخش زيادى را نيز نقل به معنا كرده و تنها بخش كوچكى را از جوامع روايى كه در اختيار داشته، نقل كرده، كه منابع اينان نيز عمدتآ منابع اهل تسنن و اهل تصوف بوده است.
وى در شيوه سلوك ـ مانند ديگر مشايخ صوفيه ـ چهار اصل «جوع و سهر و صمت و خلوت» را اساس سلوك ميداند. البته نقد و بررسى اين كتاب، فرصتى مبسوط مىطلبد كه مجال آن در اين مكتوب كوتاه نيست. ولى همين مقايسه مختصر با چهار كتاب ديگر كه آن استاد گرامى نام بردهاند (مفتاح الفلاح، عدة الداعى، اقبال و صحيفه)، تفاوت ماهوى ميانآن يك با اينان را نشان ميدهد، بگذريم از شخصيت ابوطالب مكّى و شطحگويىهايى كه منجر به ترك مجلس وعظ و خطابه شد.   بديهى است كه اين
شخصيت و منش، هيچگاه در رديف روشهاى محدّثان متشرّع همچون ابن طاووس و ابن فهد و شيخ بهايى قابل ذكر نيست.
بگذريم از اين كه هيچ بزرگى با امام معصوم7 قابل قياس نيست، هيچ كتابى در باب دعا و اخلاق را نمىتوان در رديف صحيفه سجاديه برشمرد، چرا كه اساسآ قياس مع الفارق است.
اميد كه اين نقد و نظر منصفانه و دوستانه، توجّه اهل تحقيق را برانگيزد، تا در هنگام سخن گفتن از مواريث علمى اهل بيت:، جانب دقّت را بيشتر رعايت كنيم.
                                                                                                          تهران ـ احمد محقق


فصلنامه انديشه دينىـ شماره ويژه صحيفهى سجاديه
انديشهى دينى (فصلنامهى علمى پژوهشى دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه شيراز)، شمارهى 15 خود (تابستان 1384) را به موضوع صحيفه سجاديه اختصاص داده است. فهرست مقالات اين شماره فصلنامه به شرح زير است:
شكوه تعبير و صحيفه سجاديه / دكتر على اوسط خانجانى؛ تحليل زبان دعا / دكتر محمد جواد سلمانپور؛ تجلى توحيد در ادعيه / محمد شريفانى؛ انسانشناسى در صحيفه سجاديه / عبدالحميد فرزانه؛ انسان و تربيت از منظر صحيفه سجاديه / دكتر رحمتالله مرزوقى؛ رهيافتى به نظام تربيتى اسلام از نگاه صحيفه سجاديه/ دكتر ميرشاه جعفرىـ حميد مقامى؛ ادبيات سخنان امام سجاد7و صحيفه سجاديه / دكتر سيد فضلالله ميرقادرى؛ دعا شكوفايى ايمان و باور خدا / پروفسور ونست برومر (مقاله انگليسى)
خوانندگان فاضل و فرهيخته را به بهرهگيرى از اين مقالات، فرا مىخوانيم.
 

آخرین بروز رسانی مطلب در چهارشنبه ، 22 آذر 1391 ، 10:57
 

خبرنامه

نــــام:

ایمیل: