اللهم و صلّ علی الطاهرة البتول، الزهراء ابنة الرسول، امّ الائمة الهادین ... و مستودعاً لحکمة؛ (بحارالانوار ، ص 181) اللهم صلّ علی فاطمة بنت نبیّک و زوجه ولیّک و امّ السبطین الحسن و الحسین ...؛(بحارالانوار، ج 99 ، ص 45) اللهم صل علی فاطمه و ابیها و بعلها و بنیها و سرّ المستودع فیها بعدد ما احاط به علمک
گامى ديگر در آستان صحيفه مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
شماره سفینه - سفینه 9
دوشنبه ، 20 شهریور 1391 ، 11:47

حمید سلیم گندمی

چكيده : در اين گفتار، ده نكته برگرفته از كتابهاى خطى يا كمياب در مورد صحيفه سجاديه مىخوانيم، كه جمعى از عالمان شيعى، از قرن يازدهم تا سيزدهم هجرى قمرى درباره صحيفه گفتهاند. در اين نكات، درباره اعتبار و تواتر سندى صحيفه، طريق روايتى صحيفه، شناسايى برخى از نسخههاى خطى صحيفه، ترجمه منظوم فارسى فهرست صحيفه، ابياتى عربى در وصف صحيفه مىخوانيم. مقدمهاى در مورد شيوه «موضوع ـ محور» در تصحيح متون كهن، در ابتداى مقاله آمده است.
كليد واژهها : صحيفه سجاديه (كتاب) / صحيفه سجاديه، اعتبار سندى / صحيفه سجاديه، اجازات روايتى / تحقيق متون، شيوه موضوع ـ محور / صحيفه سجاديه، شعر فارسى / صحيفه سجاديه، شعر عربى / شيخ على صغير، طريق روايتى/ صحيفه سجاديه، نسخههاى كهن / محمد زيابادى، طريق روايتى / علامه مجلسى، طريق روايتى / سيد نعمت الله جزايرى، تعليقات بر صحيفه.

مقدمه :
تحقيق و تصحيح متون كهن، عمدتآ به شيوه «متن ـ محور» انجام شده است و مىشود. ازاينرو، گاهى يك متن مفصّل كامل به دست تحقيق و تصحيح سپرده مىشود كه در قالب كتاب ارائه مىشود. گاهى اين متن، مختصر است كه در حدّ رساله عرضه مىشود. و گاهى ـ به هر دليل ـ گزيده يا بخشى از متن، تحقيق و تصحيح و منتشر مىشود. به هر حال، محور اصلى، يك متن مشخّص است.
2 ـ يك شيوه ديگر براى تحقيق و تصحيح متون، شيوه «موضوع ـ محور» است. در اين شيوه، موضوع به عنوان محور قرار مىگيرد، نه يك متن مشخص. به بيان ديگر، در اين شيوه، در جست و جوى موضوعى خاصّ، كند و كاوى در متون صورت مىگيرد. در پى آن موادى انتخاب مىشود: گاهى يك متن كامل (مختصر يا مفصل)، گاه فصل يا بخشى از يك متن يا مقدمه يا خاتمه آن، و گاه حواشى يك متن (يادداشتهاى صفحات آغاز و انجام، وقفنامهها، برخى از حواشى كه توسط مصنف يا غير او نوشته مىشود).
سپس گزينش اين موادّ، تحقيق و تصحيح آنها (حتّى الامكان بر مبناى چند نسخه)، تدوين آنها به شيوهاى خاصّ (مثلا به ترتيب زمانى، جغرافيايى، ريزموضوع و...) و سرانجام، انتشار آنها انجام مىشود.
3 ـ اين شيوه، فوايد و ثمراتى در پى دارد. از جمله :
3 ـ  1. انتشار بخشهايى از آثار كهن، كه گاه، حتّى در صورت انتشار كامل آن اثر،به آن توجه نمىشود. مانند: وقفنامهها، يادداشتهاى صفحات آغاز و پايان نسخهها و مانند آنها، با وجود فوائدى كه در آن است.
3 ـ 2 . گاهى امكانات و زمينه براى نشر كامل يك اثر كهن فراهم نيست. در اين حال، تحقيق و تصحيح و نشر بخشى از آن اثر، مىتواند ارزش، انگيزه، شيوه و ويژگىهاى آن را به اهل تحقيق بشناساند.
3 ـ 3 . گردآورى موادّ پراكنده (جمع الشتات) حول يك محور، تا پژوهشگران به كمك آن به نكات تازه دست يابند. تحليل و بررسى تاريخى درباره يك موضوع، جرقّههايى كه در فكر اهل نظر زده مىشود، و دستاوردهايى كه نتيجه صيد شكار ذهنهاى وقّاد است، نمونههايى از اين نكات تازه است.
3 ـ 4 . گاهى برخى از اين نكات كه در حاشيهها ثبت شده، فرآورده فرآيندى پژوهشى دراز مدّت براى نويسنده آن كتاب و رساله بوده كه در قالب عباراتى كوتاه نوشته شده، بدون اين كه نويسنده، فرصت تبيين آن را به تفصيل داشته باشد، يا آن را در كسوت كتاب يا رسالهاى عرضه كرده باشد.
انتشار همين نكات كوتاه و مفيد ـ كه همچون دُرّ، كوچك و قيمتى است ـ دريچههايى را به روى انديشه اهل نظر مىگشايد، كه بسيارى از نوآورىهاى علمى، مديون همينگونه نكات بديع و كوتاه است.
3 ـ 5 . از آنجا كه نكات مورد نظر در اين روش تحقيق، غالبآ نكات كوتاه و كم حجم است، محقّقان مختلف مىتوانند در چنين فرآيندى شركت كنند. بدينگونه، از امتيازات كار جمعى نيز مىتوان بهره گرفت، كه در تحقيقِ متن ـ محور، غالبآ چنين امكانى وجود ندارد. بايد دقّت شود كه فرصتهاى محدود محقّقان و تعهّدات علمى گوناگون آنها، امكان سرمايهگذارى زمانىِ طولانى را از آنها مىگيرد. در اين حال، بسيارى از نكات مهمّ ولى كم حجم، ناگفته مىماند و راههاى پيموده پيشين، ديگر بار، از اول آغاز مىشود. ولى در شيوه موضوع ـ محور، با استفاده از وقتهاى مختصر پژوهشگران به روش كار جمعى، پشتوانه عظيم تجربههاى علمى آنها به ثمر مىنشيند و نتايج مفيدى ميدهد.
4 ـ  اين شيوه كار، پيشينهاى در ميان اهل تحقيق دارد، از جمله :
4 ـ 1 . فى رحاب نهجالبلاغة، نوشته علامه محقق استاد سيد عبدالعزيز طباطبايى، مجموعهاى از نكات پراكنده در مورد نهجالبلاغه. 

4 ـ 2 . اجازات العلامة المجلسى، نوشته استاد سيد احمد حسينى اشكورى، مجموعهاى از اجازات روايتى علامه مجلسى كه در حاشيه نسخههاى خطى آمده است. اين كتاب به مناسبت سيصدمين سالگرد ارتحال علامه مجلسى در سال 1410 قمرى توسط كتابخانه آيت الله مرعشى منتشر شد. 

4 ـ 3 . منتخبى از آثار حكماى الهى ايران، گردآورى و تدوين و تحقيق و تصحيح: استاد فقيد سيد جلال الدين آشتيانى. اين كتاب، كه چهار جلد از آن انتشار يافت، دهها رساله از فلاسفه ايرانى را در موضوعات مختلف، به ترتيب زمانى در بر دارد. از اين رو، يكى از بهترين منابع در مورد تاريخ تحوّل اين علم را نشان ميدهد.
5 ـ فوايد ديگرى بر اين شيوه تحقيق و تصحيح متون، مترتّب است. نگارنده اين سطور، پس از انتشار مقاله «در آستان صحيفه»،   بر آن شد كه اين راه را در مورد
صحيفـه سجاديه پىگيرد و گامى جديد در اين راه بردارد. در اين گفتار ـ مانند گفتار پيشين ـ چنين نكات به ترتيب زمانى است. اميد، آن داريم كه عنايات الهى صاحب اين صحيفه آسمانى شامل حال گردد و صاحب نظران نيز ضمن تحليل و نقد و بررسى اين شيوه، نكات بديع و مفيد در مورد صحيفه را به ما گزارش دهند و ما را در تداوم اين راه، يارى رسانند.
نكته :1 پنج فائده از نسخه خطى صحيفه سجاديه محشّى به حاشيه محدث جزائرى
توضيح : نسخهاى از صحيفه سجاديه در كتابخانه مجلس موجود است كه به گواهى برگ 162 آن، به خط محمد مؤمن حاجى محمد ابهرى الجى اصفهانى است كه در روز دوشنبه 26 شعبان 1075 نوشته شده و حواشى محدّث بزرگ مرحوم سيد نعمت الله جزائرى را دربردارد. اين نسخه به شماره 5481 در كتابخانه مجلس نگهدارى مىشود. پنج فائده از اين نسخه برگزيدهايم كه ارائه مىشود.
فائده اول ـ دعا در صلوات بر پيامبر و خاندانش:

در اين نسخه بعد از دعاى دوم (دعاى بر پيامبر6) دعايى كوتاه آورده تحت عنوان «و كان من دعائه7 فى ذكر آل محمد»:. متن دعا اين است :
اللهم يا من خصّ محمدآ و آله بالكرامة، و حباهم بالرسالة، و خصّهم بالوسيلة، و جعلهم ورثة الانبياء، و ختم بهم الاوصياء و الائمة، و علّمهم علم ما كان و ما بقى، و جعل افئدة من الناس تهوى اليهم، فصلّ على محمد و آله الطاهرين، و افعل بنا ما انت اهله فى الدين و الدنيا و الآخرة، انک على كل شىء قدير.
محدث جزائرى مىنويسد: بخط الشيخ حسين بن عبدالصمد، نقلت هذه الزيادة من نسخة بخط الكفعمى و نقلها هو من نسخة بخط الشهيد. (برگ 22 نسخه)
فائده دوم ـ كلامى در مورد سند صحيفه

ابوالحسن محمدبن الحسن حاله مجهول فى الرجال، كحال الخازن و الخطاب و البلخى. و هو غير قادح لتواتر هذه الصحيفة الشريفة بين الخاصّة و العامة، حتى انّ الغزالى و غيره سمّوها انجيل اهل البيت و زبور آل محمد عليهم الصلوات و انما زينها اصحابنا رضوان الله عليهم مسندة، تيمنا و تبركا باتصال روايتها بالمعصوم7 مع انّ هؤلاء من المشايخ الاجازة لامن اهل الرواية. فلا يضرّ جهالة حالهم، مع أنّ إعجاز أساليبها و بلوغها الغاية القصوى من البلاغة، شاهدان عدلان على انّها انّما صدرت من تلک الانفاس القدسية و النفحات السبحانية.
و امّا نسختنا هذه فهى من نسخة شيخنا البهائى طاب ثراه هى بخط جدّ ابيه شمس الدين محمد صاحب الكرامات و المقامات. و هو قد نقلها ] من نسخة [شيخنا الشهيد، و هو نقلها ]من نسخة [السديدى...   خط على بن السكون. فما فى اصل نسختنا موافق... السكون و ما
هو بعلامة «س»، فهو نسخة ابن ادريس... ما كان فى الاصل مرقوم عليه معا، فكانا معآ فى نسخة ابن ادريس. و ما كان عليه مرقوم «خ» فهو ما كتبه ابن ادريس او ابن السكون فى الهامش.
(ح ن ع ـ عفى عنه).
] توضيح: حواشى جزائرى بر اين نسخه، گاهى به تعبير ح ن ع، گاهى ن ع، و گاهى ع آمده است. بعضى حواشى نيز در اين نسخه با علامت م ح ق آمده كه مربوط به علامه مجلسى است[
فائده سوم ـ كلامى در مورد قائل حدثنا

قوله حدثنا ـ اعلم انه قد وقع الخلاف فى قائله، فقال شيخنا البهائى طاب ثراه انّ قائله هو على بن السكون و هو من الثقات، و ايده بقول الشيخ الكفعمى فى حواشى المصباح فى نسخة ابن ادريس كذا، و فى نسخة ابن السكون كذا.
و قال المحقق الداماد: قائله عميد الرؤساء و هو راويها عن بهاء الشرف، و استدل عليه بقوله: و هذه صورة خط الشهيد على نسخته التى عورضت بنسخة ابن السكون و على النسخة التى بخط ابن السكون خط عميد الدين عميدالرؤساء قرأها على السيد الاجل قاسم بن الحسن و رويتها له عن السيد بهاء السيد بهاء الشرف محمدبن الحسن بن احمد.
اقول: ان الذى يظهر من كتب الاجازات، هو انّ على بن السكون و عميد الرؤساء كلاهما يرويان الصحيفة الشريفة، فالقولان كلاهما حقّ كما لا يخفى.
ح ن ع عفى الله عنه.
فائده چهارم ـ يادداشت سيد نعمت الله جزائرى در مورد حواشى خود بر صحيفه سجاديه
بسم الله الرحمن الرحيم. نحمده سبحانه على كل حال و نصلّى على عبده محمد و الآل عليهم افضل الصلوات و اكمل التحيات. و بعد، فقد كتبنا على هذه الصحيفة الكاملة الميمونة المباركة شرحا مبسوطآ قد حلّ منها بعض المشكل و فتح عنها بعض المقفل. و هذا الحواشى التى كتبناها على هامش هذه الصحيفة مختصرة من ذلک الشرح. و المأمول من قائلها عليه و على آبائه الصلوات و الدعوات، الشفاعة فى يوم الندامة و النجاة من احوال يوم القيامة. و كتب هذه الاحرف ببنانه و قالها بلسانه مؤلف الشرح فقير ] الى[ الله الغنى نعمت الله الحسينى الجزائرى عفى الله عنه بمنّه و كرمه، رابع عشر ربيع الثانى سنة التسعين بعد الالف الهجرية حامدآ مصلّيآ مسلّمآ (برگ 163 نسخه)
فائده پنجم ـ اجازه علامه مجلسى به خط خودش به محدث جزائرى در مورد صحيفه
بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله و سلام على عباده الذين اصطفى محمد و آله خير الورى. و بعد، فقد قرأ علىّ و سمع منّى السيّد الأيّد الفاضل الكامل الصالح الفالح المحقق المدقق جامع فنون الكلمات و محرز قصبات السبق فى مضامير السعادات، سلالة العترة الطاهرة مروج الشريعة الباهرة ذى النسب الزاهر و الحسب الفاخر الرضى الزكى البهى السيد نعمة الله الحسينى الجزايرى وفّقه الله لاقتفاء آثار آبائه الطاهرين و كشف حقايق اخبارهم على الحق و اليقين، الصحيفة السجادية الملقّبة بانجيل اهل البيت و زبور آل محمد صلوات الله عليهم اجمعين مرارا شتى و كرة بعد اخرى، على نهاية الضبط و التحقيق و التدقيق. ثم استجازنى تلاوتها و روايتها بعد ما حقّق درايتها.
فاستخرت الله سبحانه و اجزت له كثّرالله امثاله ان يرويها عنّى بأسانيدى المتّصلة الى سيد الساجدين صلوات الله عليه و على آبائه الطاهرين و اولاده المعصومين و هى اكثر من ان احصيها له هاهنا.
و لنذكر طريقا واحدآ و هو ما اخبرنى به عدة من الافاضل الكرام منهم والدى العلامة قدس الله ارواحهم عن ] شيخ[ الاسلام و المسلمين بهاء الملة و الحق و الدين نورالله ضريحه عن والده الفقيه ] العلامة [حسين بن عبدالصمد الحارثى طاب ثراه عن افقه الفقهاء المتأخرين زين الملة و الدين بن على بن احمد الشامى رفع الله درجته عن شيخه الاجلّ نورالدين.
] متأسفانه برگ بعدى در نسخه نيست[
نكته 2 : يادداشتهاى محمدامين غلامعلى بن محمد على بر صحيفه مورخ 1079
توضيح: نسخه خطى شماره 73 كتابخانه مركزى دانشگاه تهران، صحيفه سجاديهاى است به خط غلامعلى شهير به محمد امين بن محمد على، كه نوشتن آن را به تاريخ 10 ذيحجه 1079 به پايان برده است. (بنگريد: فهرست دانشگاه تهران، ج 1، ص 167) ايشان، بسيار فاضل و از بزرگان روزگار خود بوده كه اكنون براى ما ناشناخته است. كاتب، در برگ 123 نسخه، يادداشتهايى آورده كه نسخههاى اصلى او براى استنساخ صحيفه را نشان ميدهد. به علاوه، از اين يادداشتها مىتوان به ميزان دقّت علماى سلف براى ضبط دقيق اين كتاب شريف پىبرد. متن يادداشتها درپى ميآيد.
1 ) نقلت هذه الصحيفة من خطّ على بن احمد السديد رحمه الله. و فرغت فى حادى عشر شعبان سنة اثنين و سبعين و سبعمائة. و قد كتب ما صورته :
نقلت هذه الصحيفة من خط على بن السكون و تتبع اعرابها عن أقصاه حسب الجهد، الّا ما زاغ عنه النظر و حسر عنه البصر، و ذلک فى شهر ذى الحجة سنة ثلاث و اربعمائة و ستمائة.
2 ) و عليها:
بلغت مقابلة مرة ثانية بخط السعيد محمدبن ادريس رحمه الله، بحسب ما وصل اليه الجهد. ولله الحمد. و ذلک فى شهر ذى القعدة من سنة اربع و خمسين و ستمائة. و كلّ ما على هامشها من حكاية سين و نسخه، فانّه عن ابن ادريس. و كذلک جميع ما يوجد بين السطور و عليه سين، فانه حكاية خطه. و امّا ما كان نسخته بلا سين، فمنها ما هو بخط ابن سكون. و منها ما هو بخط ابن ادريس رحمه الله.
3 ) صورة خط ابن ادريس فى مقابلته :
بلغ العرض باصل خبر الموجود، و بذل فيه الجهد و الطاقة الّا ما زاغ عنه النظر و حسر عنه البصر.
4 ) و عليها ايضآ :
بلغت مقابلة و تصحيحآ بالنسخة المنقول منها، فصحّحت بحسب الجهد الّا ما زاغ عنه النظر و حسر عنه البصر. و ذلک فى شهر ذى الحجة سنة ثلاث و اربعين و ستمائة. ولله الحمد.
5 ) عارضتها بأصلها المذكور و فيها مواضع مهملة التقييد (؟) فنقلتها على ما هى عليه. و الحمدلله وحده و صلاته على سيدنا محمد و آله و سلامه. و كتب محمدبن مكى.
6 ) و عليها ايضآ ما حكايته. و عليها اعنى على النسخة التى بخط ابن السكون، خط عميد الرؤساء رحمه الله تعالى قرائة، صورتها:
قرأها علىّ السيد الاجلّ النقيب الاوحد العالم جلال الدين عماد الاسلام ابوجعفر القاسم بن الحسن بن محمدبن الحسن بن مُعَيّة ادام الله علوه، قرائة صحيحة مهذّبة. و رويتها له عن السيد بهاء الشرف ابى الحسن محمدبن الحسن بن احمد عن رجاله المسمّين فى باطن هذه الورقة. و أبحتها روايتها عنّى حسب ما وقفته عليه و حددته له. و كتب هبة الله بن حامد بن احمد بن ايوب فى شهر ربيع الآخر من سنة ثلاث و ستمائة. و الحمدلله الرحمن الرحيم. و صلوته و تسليمه على رسوله سيدنا محمد المصطفى وعلى آله الغرّ اللهاميم.
7 ) نقلت هذه الصحيفة الكاملة المغريّة المنسوبة الى سيدنا و مولانا السجاد و زين العباد الامام مفترض الطاعة، على بن الحسين بن على بن ابى طالب صلوات الله و سلامه عليهم، من خط الشيخ العالم العلامة الشهيد الاول شمس الدين محمدبن مكى رحمه الله تعالى و رضى عنه. و تتبع أعاريبها و نقطها و جميع ما يرى فيها من الحواشى و النسخ لفظآ باللفظ عن أقصاه، حسب الجهد و الطاقة، الّا ما زاغ عنه نظرى و حسر عنه بصرى. و كان ذلک فى عاشر ذى الحجة الحرام من سنة تسع و سبعين بعد الألف. و انا العبد المفتقر الى عفو ربه العلى، ابن محمد على، غلامعلى، الشهير بمحمد امين.
نكته 3 : يادداشت مقابله و وقف نامه نسخه خطى صحيفه مورخ  1082
توضيح : نسخهاى خطى از صحيفه سجاديه به شماره 6848 در كتابخانه آيت الله مرعشى موجود است كه عيسى بن على اردبيلى در سال 1082، نگارش آن را به پايان برده و سيد محمد بن ابى القاسم موسوى در سال 1165 يادداشتى به عنوان وقف بر آن نگاشته است. متن دو يادداشت، در اينجا ميآيد.
اول ـ وقفنامه صحيفه سجاديه
بسم الله الرحمن الرحيم بعد ما انتقل الىّ هذه الصحيفة السجادية على صاحبها الصلوة والتحية، وقفت على الوقفية من غير اطلاع على الشروط و الكيفية، فلا بدّ من أن يكون وقفآ على البرية من  غير قيد و رويّة، و الصلوة و السلام على محمد و آله سادات البرية. و كتبه الفقير الى الله الغنى محمد بن السيد ابى القاسم الموسوى فى سنة 1165 خمس و ستّين بعد ألف.
دوم ـ يادداشت آخر همان نسخه :
قد قابلت هذه النسخة التى هى انجيل اهل البيت و زبور آل الرسول صلوات الله عليهم اجمعين من البداية الى النهاية، على بن الحسن بن الجباعى الحارثى الهمدانى. و هى كما كتب فى مثل هذا الموضع من كتابه منقولة من خط الشيخ العالم السعيد الشهيد محمد بن مكى رحمه ] الله[ و معارضة بنسخة اخرى بخطه رحمه الله. و هما منقولتان على ما نقل من خط الشهيد من خط على بن احمد السديد المنقول من خط على بن السكون المقابل به و بخط الشيخ السعيد محمد بن ادريس رحمه الله تعالى. انا العبد المفتاق الى ربه الغنى عيسى بن على الاردبيلى.
اللهم وفّقه لما تحبّ و ترضى و اسلكه فى زمرة الصلحاء و احشره و والديه تحت لواء خاتم الانبياء و خير الاوصياء سلام الله عليهم اجمعين.
فى اوايل اثنتين و ثمانين بعد الالف من الهجرة النبوية على هاجرها الف الف الصلوة و التحية.
نكته 4 : شهادت انهاء و طريق روايتى علامه مجلسى
توضيح: يكى از نسخههاى خطى صحيفه سجاديه ـ كه به شماره 29 در كتابخانه 

مركزى دانشگاه تهران موجود است ـ به خط زينالعابدين بن محمد قاسم ساوجبلاغى كه در تاريخ پنجشنبه 7 ربيع الثانى 1099 در اصفهان، نوشتن آن را به پايان برده است. (بنگريد: فهرست دانشگاه تهران، ج 1، ص 164 ـ 165). اين نسخه حواشى بسيار به امضاى «م ق» (علامه محمد باقر مجلسى) دارد. همه نسخه بر ايشان خوانده شده و در صفحه 112، پس از پايان متن صحيفه كامله و قبل از ملحقات، متن اجازه روايتى علامه مجلسى به ميرزا محمد امين براى روايت صحيفه درج شده است، كه در اينجا نقل مىشود. اين اجازه روايتى، بخشى از تلاشهاى محدّثان بزرگ براى ترويج صحيفه را نشان ميدهد.

بسم الله الرحمن الرحيم أنهاه الأخ فى الله، المبتغى لمرضاته تعالى ميرزا محمد امين جعله الله تعالى ممن يقتفى آثار الائمة الطاهرين بقرائتى عليه و سماعه منى، سماع فهم و تدقيق و تصحيح و تنقيح.
ثم استجازنى، فاستخرت الله سبحانه، و اجزت له دام تأييده روايتها عنّى مع ما اُلحق بها، بأسانيدى... المتّصلة الى سيّد الساجدين صلوات الله عليه و على آبائه الطاهرين و اولاده المعصومين.
منها ما اخبرنى به عدّة من المشايخ العظام، منهم والدى قدس الله ارواحهم؛ عن شيخ الاسلام و المسلمين بهاء الملة والدين محمد العاملى؛ عن والده الفقيه الشيخ حسين بن عبدالصمد الحارثى روّح الله روحهما؛ عن الشيخ الاعظم زين الملة و الدين الشهيد الثانى رفع الله درجته؛ عن الشيخ الاجل على بن عبدالعالى الميسى (ره)؛ عن الشيخ شمس الدين محمدبن المؤذن الجزينى قدّس سرّه؛ عن... الجليل ضياء الدين على طاب ثراه؛ عن والده العلامة السعيد الشهيد محمد بن مكّى قدس الله نفسه؛ عن الشيخ المدقّق فخرالدين محمد؛ عن والده العلامة الشيخ ابى منصور الحسن بن يوسف بن المطهر الحلّى نورالله ضريحهما؛ عن والده الفقيه سديد الدين يوسف رحمه الله؛ عن السيد الجليل شمس الدين فخّاربن معد الموسوى قدس سره؛ عن الشيخين الاجلّين على بن السكون و عميد الرؤساء هبةالله بن حامد روّح الله روحهما؛ عن السيد الاجلّ بهاء الشرف الى آخر السند المذكور فى المتن.
و بالاسناد عن السيد فخّار؛ عن الشيخ الاعلم الافخم محمدبن ادريس الحلّى رضى الله عنهما؛ عن الشيخ الفقيه ابن على؛ عن والده شيخ الطائفة المحقة قدس الله اسرارهم؛ الى آخر السند المرقوم فى الهامش.


فأجزت له دام تأييده تلاوتها و روايتها عنّى بتلک الاسانيد و غيرها، بل سائر كتب الادعية بأسانيدى العديدة المتصلة الى مؤلفيها من اكابر علمائنا رضوان الله عليهم.
فليروها عنّى، مراعيآ لشرايط الرواية، داعيآ لى و لمشايخى فى مآن الاجابة.
و كتب بيمينه الوازرة الداثرة افقر العباد الى عفو ربّه الغنى، محمدباقر بن محمدتقى، عفى الله عن هفواتهما و سيئاتهما، فى شهر ذى الحجة الحرام من سنة احدى و مائة و الف من الهجرة المقدسة، حامدآ منه على نعمائه، مصلّيآ على سيد انبيائه و الاصفياء من عترته و اوصيائه، مسلّمآ عليهم اجمعين و الحمدلله ربّ العالمين.
نكته 5 : طريق روايتى شيخ على بن زين الدين ] شيخ على صغير، نواده شهيد ثانى [به صحيفه سجاديه
توضيح : شيخ على بن زين الدين مشهور به شيخ على صغير، نواده شهيد ثانى، شرحى بر صحيفه سجاديه به زبان عربى دارد كه تاكنون چاپ نشده و نسخهاى از آن به شماره 42 ضمن مجموعه اهدايى مرحوم استاد سيد محمد مشكاة به كتابخانه مركزى دانشگاه تهران موجود است (بنگريد: فهرست دانشگاه تهران، ج 1، ص 144) در اينجا طريق روايتى ايشان براى صحيفه سجاديه، از مقدمه شرح ياد شده نقل مىشود.
قد تكاثرت الاخبار و تظافرت الروايات للصحيفة السجادية عن سيدنا زين العابدين و امام المتقين على بن الحسين بن على بن ابىطالب:. و من تتبع الفاظها، و وصل الى بعض من رياض معانيها، و وقف على ما اشتملت علمه من الحكم و الاحكام فى محكم مبانيها، و وجد قريب الإجابة من تلاوتها و سعادة من يتداولها فى عبادته و يعانيها، دلّه العقل الهادى باللطف البادى على انّها روضة من ذلک النادى و رحمة من فيض هذا الوادى.
و انّى سأختصر من الطرق مع تشعبها ما يبيّن المرام، و اسلک تيمّنآ و تبرّكآ ما سلكه مشايخنا الكرام. و اكتفى عن التطويل و التحرير، بما ذكره جدّاى الأجلّان. فإجازتهما للسيد الجليل السيد نجم و الشيخ الاجل الشيخ حسين بن عبدالصمد، على المرام يدلّان.
و أرويها إجازة عن شيخى الجليل و العالم النبيل، عماد الفضل و الكمال، و سناد العزّ و الجلال، عمّى الأمجد و الفريد الأوحد، الشيخ على بن محمد مدّ الله ظلّه؛ عن شيخيه الأجلّين جدّى الأمجد نورالدين على بن ابى الحسن الحسينى الموسوى و الشيخ نجيب الدين على بن عيسى، عن شيخيهما العالمين العاملين جدّى جمال الدين ابى منصور الحسن بن الشيخ زين الدين و عمّى السيد شمس الدين محمدبن على الحسينى الموسوى الشهير بابن ابى الحسن قدّس الله تربتهما و اعلى فى عليين رتبتهما؛ عن جدّى السيّد الأجل على بن ابى الحسن و الشيخ الأجلّ عزّالدين الحسين بن عبدالصمد الحارثى و السيد العابد نورالدين على بن السيد فخرالدين الهاشمى رضى الله عنهم جميعآ؛ عن جدّى السعيد العالم الربانى زين الملة و الدين الشهير بالشهيد الثانى اعلى الله مرتبته كما شرّف خاتمته؛ عن الشيخ الأجلّ نورالدين على بن عبدالعالى الميسى؛ عن الشيخ شمس الدين محمدبن المؤذن الجزينى؛ عن الشيخ ضياءالدين علىّ بن شيخنا الشهيد؛ عن والده السعيد الشهيد شمس الدين محمدبن مكى بن محمد بن حامد العاملى اعلى الله درجته كما شرّف خاتمته؛ عن السيد النّسابة تاج الدين بن معية؛ عن والده ابى جعفر القاسم؛ عن خاله تاج الدين ابى عبدالله جعفربن محمد بن الحسن بن معية؛ عن والده السيد مجدالدين محمدبن الحسن بن معية؛ عن الشيخ ابىجعفر محمد بن شهرآشوب المازندرانى؛ عن السيد ابى الصمصام ذى الفقار بن محمد بن معد الحسينى؛ عن الشيخ ابىجعفر الطوسى بسنده المذكور فى اولها.
ح ] حيلولة[ : و عن الشهيد رحمه الله؛ عن السيد تاجالدين بن معية؛ عن السيد كمالالدين المرتضى محمد بن محمد بن السيد رضيالدين الآوى الحسينى؛ عن خواجه نصيرالدين محمدبن الحسن الطوسى؛ عن والده؛ عن السيد ابى الرضا فضل الله الحسينى؛ عن السيد ابى الصمصام عن الشيخ ابى جعفر الطوسى.
و بخصوص هذين السندين؛ عن الشهيد الى الشيخ ابى جعفر الطوسى؛ اجاز جدّى السعيد الشهيد الشيخ حسين بن عبدالصمد أن يروى الصحيفة الكاملة بعد إجازته على العموم رواية جميع مروياته بطرقها و إسنادها المذكورة فى الإجازة.
ح]  حيلولة[ : و عن الشهيد رحمه الله، عن والده؛ عن الشيخ فخرالدين ابىطالب محمدبن العلامة؛ عن والده الشيخ جمال الملة و الدين ابى منصور الحسن بن مطهر؛ عن والده و عن شيخه المحقّق نجم الملة و الدين ابى القاسم جعفربن الحسن رضى الله عنه؛ عن السيد الجليل شمس الدين فخاربن معد الموسوى؛ عن الشيخ الامام الضابط البارع عميد الرؤساء هبةالله بن حامد بن احمد بن ايوب؛ عن السيد الاجل نجم الدين بهاء الشرف ابى الحسن محمد بن الحسن بن احمد بن على بن محمد بن عمر بن يحيى العلوى الحسينى رحمه الله؛ بسنده المذكور فى اول الصحيفة. و قائل حدثنا هو عميد الرؤساء على النسخة المشهورة.
و بسند اعلى عن الشهيد رحمه الله؛ عن شيخه رضى الدين على بن المزيدى؛ عن الشيخ شمس الدين ـ و فى بعض الاجازات: جمال الدين ـ محمد بن صالح القسينى؛ عن السيد فخار؛ عن عميد الرؤساء.
و بالسند المذكور؛ عن العلامة رحمه الله؛ عن والده؛ عن السيد فخار؛ عن الشيخ المحقق فخرالدين ابى عبدالله محمد بن ادريس الحلّى؛ عن الشيخ الاجلّ السيد الامام السعيد ابى على الحسن بن محمد بن الحسن الطوسى. فقائل حدّثنا هو محمد بن ادريس على النسخة المشهور كتابتها على الهامش منسوبة اليه.
نكته 6 : يادداشتهاى احمد سعدى انصارى
توضيح: نسخهاى از صحيفه سجاديه به شماره 6343 در كتابخانه آيت الله مرعشى موجود است كه كار مقابله آن را احمدبن ابن الحموى سعدى انصارى به پايان برده و نسخههايى را كه با آنها مقابله شده، در پايان نسخه خود معرفى كرده است. (بنگريد: فهرست آيت الله مرعشى، ج 16 ص 307) متن آن يادداشتها در اين جا نقل مىشود.
1 ) بلغت المقابلة مع النسخ المذكورة، و صححت بحسب الجهد و الطاقة الّا ما زاغ عنه البصر و حسر عنه النظر، حامدآ مصلّيآ. و كتب تراب اقدام العارفين خادم مولى السالكين احمد بن ابن الحموى السعدى الانصارى، محمد المدعو بسالک الدين عفى الله عنهم بالنبى و آله الابرار الاطهار عليهم صلواته و تسليماته مادامت للافلاک ادوار.
2 ) قوبلت مع النسخة التى هى بخط الشيخ السديد محمد بن على بن الحسن بن الجباعى جدّ الشيخ الجليل الشيخ حسين بن عبدالصمد والد شيخنا بهاء الملة و الدين ادام الله ظله.
3 ) قوبلت مع نسخة كانت مكتوبآ عليها هكذا: و قوبلت مع النسخة المقابلة مع نسخة الشهيد بخطه و مع نسخة عميد الرؤساء بخطه و مع نسخة الكفعمى بخطه و مع نسخة ابن ادريس و غيرها من النسخ، فصحّحت بحسب الجهد الّا ما زاغ عنه البصر و حسر عنه النظر. و كتبه محمد تقى مجلسى فى ثامن عشر شعبان المعظم من شهور سنة تسع و عشرين بعد الف من الهجرة النبوية. و كان تاريخ كتابة اصل النسخة ثالث عشر صفر سنة اربع و عشرين بعد الف.
4 ) و مكتوبآ عليها ايضآ: و على النسخة التى بخط على بن السكون خط عميدالرؤساء(ره). قرأ و صورتها قرأ على السيد الاجل النقيب الاوحد العالم جلال الدين عماد الاسلام ابوجعفر القاسم بن الحسن بن محمد بن الحسن بن مُعيَّة ادام الله علوّه ابى الحسن محمد بن الحسن بن احمد عن رجاله المسمّين فى باطن هذه الورقة   و ابحته روايتها عنّى حسب ما
وقفته عليه و حددته له و كتب هبة الله بن حامد بن احمد بن ايوب بن على بن ايوب فى شهر ربيع الآخر من سنة ثلاث و ستمائة و الحمدلله الرحمن الرحيم. و صلوته و تسليمه على رسوله سيدنا محمد المصطفى و على آله الغرّ اللّهاميم.
5 ) صورة خط ابن ادريس فى مقابلته: بلغ العرض باصل خبر الموجود و بذل فيه الجهد و الطاقة الّا ما زاغ عنه النظر و حسر عنه البصر و على نسخة الشهيد رحمه الله. عارضتها باصلها المذكور العالى هكذا فى هذا الموضع من صحيفة التى بخطه: نقلت هذه الصحيفة من خط الشيخ العالم السعيد الشهيد محمد بن مكى (ره). و عليها بخطه: نقلت هذه الصحيفة من خط على بن احمد السديد (ره) و فرغت فى حادى عشر شعبان المعظم سنة اثنين و سبعين و سبعمائة و كتب محمدبن مكى حامدا مصليآ.
6 ) و عارضتها بنسخة اخرى بخط الشيخ ابن مكى مكتوبة فى سنة ستّ و سبعين و سبعمائة، و هى مكتوبة من النسخة التى كتب منها الاولى. قال: و كتب العبد متتبعا ما يحتاج اليه سوى بعض مصطلح الكتاب من ترک لفظ الهمز و اثبات الالف فى فعل لامه و اورد نحوه.
نكته 7 : طريق روايتى محمد زيابادى
توضيح: نسخهاى از صحيفه سجاديه به شماره 985 در كتابخانه آيت الله مرعشى موجود است كه سلسله سند روايتى محمدبن مظفر تقى الدين زيابادى براى صحيفه سجاديه در ابتداى آن آماده است. (بنگريد: فهرست آيت الله مرعشى، ج 3، ص 177). متن آن طريق روايتى در اينجا نقل مىشود.
بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله و سلام على عباده الدين اصطفى. و بعد فيقول الفقير الى الله الغنى محمد بن مظفر الشهير تقى الدين الزيابادى القزوينى اهبهما الله البارى غفران: حدثنا شيخنا الاعظم محيى السنة و قامع البدعة خاتم المجتهدين وارث علوم الانبياء و المرسلين هادى الانام مرشد اهل الاسلام مفتاح خزائن الجود و العطاء منهاج مقاصد الشرايع و الهى كشاف معالم التنزيل مبين اسرار التأويل سلطان العلماء برهان النجبا ترجمان الرحمان بالحكمة فصل الخطاب مبين احكام الشرع بالصدق و الصواب القطب المدار عليه فى العقل و النقل الركن المشار اليه فى الفرع و الاصل ركن الشيعة و صدر الشريعة حجة الاسلام و المسلمين بهاء الملة و الحق و الدين محمدبن الشيخ الامام العالم العامل الكامل الفقيه العارف برهان العارفين حسين بن عبدالصمد بن شمس الدين محمد الجعفى الحارثى الهمدانى الجبعى العاملى خلّد الله ظله و افاض على البرية بركته و فيضه، فى ظهيرة يوم الاثنين التاسع من صفر عام تسع عشر و الف من الهجرة فى داره بعسكر سلطان الوقت و هو الامير المعظم مولى ملوك العرب و العجم، ابوالمظفر شاه عباس الحسينى الصفوى خلّد الله ملكه و سلطانه القاتنين فى ولاية قراباغ من اعمال اران. قال: حدثنا والدى حسين بن عبدالصمد قدس الله روحه فى دارنا فى المشهد المقدس الرضوى على ساكنه السلام فى يوم الثلثا ثانى عشر رجب عام احدى و سبعين و تسعمائة قال: اخبرنا الشيخ الامام الكامل ركن الطائفة افضل المتأخرين سلطان العارفين فقيه اهل البيت: سراج الاسلام والمسلمين و الانبياء و المرسلين زين الملة و الحق و الدين على العاملى روح الله روحه و زاد فتوحه قال: حدثنا الشيخ الامام نورالدين على بن عبدالعالى الميسى العاملى رفع الله مكانه قال اخبرنا الشيخ السعيد شمس الدين محمدبن محمدبن محمدبن داوود الشهير بابن المؤذن الجزى عطر الله مرقده قال حدثنا الشيخ الفاضل ضياء الدين على ابن الشيخ العالم الكامل الشهيد محمدبن مكى العاملى قدس روحها.
ح : و عن الشيخ زين الملة و الدين رحمه الله عن الشيخ الامام الحافظ المتقن الشيخ جمال الدين احمدبن محمدبن خاتون عن والده الشيخ شمس الدين محمدبن الشيخ جمال الدين احمدبن الحاج عن شهر بذلک عن الشيخ زين الدين جعفربن حسام عن السيد ابن نجم الدين عن الشيخ رحمهم الله.
ح : و عن الشيخ زين الملة و الدين عن الشيخ جمال الدين احمد عن الشيخ الامام المحقق نادر الزمان الشيخ نورالدين على بن عبد العالى الكركى قدس الله روحه عن الشيخ نورالدين ابن هلال الجزائرى عن الشيخ العابد احمدبن فهد الحلّى عن الشيخ محمدبن مكى الشهيد عن السيد النسابة تاج الدين بن معية عن والده ابى جعفر القاسم عن خاله تاج الدين ابى عبدالله جعفربن محمدبن معية عن والده السيد مجدالدين محمدبن الحسن بن معية عن الشيخ ابى جعفر محمدبن شهرآشوب المازندرانى عن السيد ابى صمصام ذى الفقار بن محمدبن معية عن الشيخ الرئيس ثقة الاسلام ابى جعفر محمدبن الحسن الطوسى قدس الله ارواحهم.
ح : و عن السيد تاج الدين بن معية عن الشيخ كمال الدين المرتضى محمدبن محمدبن السيد رضى الدين الآوى الحسينى عن الامام المحقق المدقق اسوة الحكماء و المتكلمين و سلطان النجباء و المدققين خواجه نصير الملة و الدين محمدبن الحسن الطوسى قدس الله روحه و زاد فتوحه عن والده حسن بن محمد عن السيد ابى الرضا فضل الله الحسنى عن السيد ابى الصمصام عن الشيخ ابىجعفر الطوسى رحمهم الله.
قال الشيخ الطوسى: اخبرنا الحسين بن عبيدالله الغضائرى قال: حدثنا ابوالمفضل محمدبن عبدالله بن المطلب الشيبانى فى شهور سنة خمس و ثمانين و ثلاث مائة قال: حدثنا الشريف ابوعبدالله جعفر بن محمدبن جعفربن الحسن. و باقى السند مذكور فى المتن و الحمدالله ربّ العالمين.
فى المتن: حدثنا الشيخ الاجل السيد الامام السعيد ابوعلى الحسن بن محمدبن الحسن الطوسى ادام الله تأييده فى شهر جمادى الآخر من سنة احدى عشر و خمسمائة قال: اخبرنا الشيخ الجليل ابوجعفر محمدبن الحسن الطوسى رضى الله عنه قال: اخبرنا الحسين بن عبيدالله الغضائرى قال حدثنا ابوالمفضل محمدبن عبيدالله بن المطلّب الشيبانى فى شهور سنة خمس و ثمانين و ثلاث مائة قال: حدثنا الشريف ابوعبدالله جعفربن محمدبن جعفربن الحسن بن جعفرالحسن بن الحسن بن على اميرالمؤمنين7.
نكته 8 : ابياتى در وصف صحيفه سجاديه
توضيح: شيخ نعمت الله ابن خاتون عاملى، چند بيت در مدح صحيفه سجاديه و ترغيب به بهرهگيرى از آن سروده كه متن كامل آن در «تاريخ صحيفه كامله» (ص 34) آمده است. «تاريخ صحيفه كامله»، مجموعهاى از گفتارها به زبان اردو است كه در مقدمه ترجمه صحيفه به زبان اردو از ميرزا احمد حسن صاحب قبله كاظمينى (چاپ هند، 1951 ميلادى) درج شده است.
عليک بتكرار الصحيفة انّها         مُبيِّض يوم الحشر سودَ الصحايف
و لازم لها فيها الذى اللب بلغة         دعاء و حرز عاصم من مخاوف
أتت درّه من بحر علم يمدّه          سماوى فيض بالايمة طائف
و معروفة فى الناس قد فاح عرفها         عروسآ حوت أسنى المعانى اللطائف
على العابد السجاد دومآ تحيّة         تجلّ من الاحصاء أو وصف واصف
و آبائه الأطهار خيرة ربّهم          و أبنائه الابرار كنزالمعارف
نكته 9 : معرفى نسخه صحيفه سجاديه به خط مير كبير
توضيح : اين نكته برگرفته از مقدمه آية الله سيد احمد روضاتى بر نسخه چاپ عكسى صحيفه سجاديه به خط ميركبير است. به سفينه شماره 7 ص 178 رجوع شود.
ايّها القارىء الكريم! انّ الصحيفة التى تجاه وجهک، نسخه نفيسه مصحّحة فى الغاية. و هي بخط جدّنا الامام العلامة الفقيه المجتهد المتكلم المحقق الحاج ميرابوالقاسم الموسوى الاصفهانى المتوفى سنة 1157 ق هـ . و صاحب «مناهج المعارف» المطبوع، و تلميذ العلامة المجلسى. و قد استنسخ هذه النسخة عن نسخة نفيسة هى بخط العالم الفاضل الكامل مولانا محمدرضا ابن اخ الشيخ الاعظم المحدث مولانا محمد تقى المجلسى الاول. و كان فى تلک النسخة اجازاته و خطوطه الدالّة على عرضه عليه، و فيه اجازة صاحب بحارالانوار، و قد كتب فى تلک النسخة انّه عورض على نسخة كانت بخطّ الشيخ الاجلّ العلامة ابن ادريس الحلى و تاريخها سنة 570، و عورض على النسخة التى كانت بخط جدّ شيخنا البهائى محمدبن على الجباعى، ثم عرض عليها الشيخ على بن احمد السديد. و ما كان مخالفآ لرواية ابن السكون، كتب عليه «س» كما صرّح بذلک كلّه فى هامش ص 292.
ثمّ انّ جدّنا العلّامة الكاتب صرّح فى صدر ص 2 أنّ النسخة المنقول منها كانت معروضة على نسخة شيخه فى الرواية و استاده العلامة المجلسى صاحب بحارالانوار. و كان العارض من الثقات الأفاضل، و هو السعيد الشهيد مولانا احمدبن مولانا افضل الدماوندى.
و بعد مضىّ اربعة عشر سنة من الفراغ عن كتابة النسخة، وجد الكاتب نسخة نفيسة اخرى من الصحيفة كانت مترجمة بترجمة العلامة الفقيه الآقا حسين الخوانسارى صاحب «مشارق الشموس فى شرح الدروس»، فوجد فيها ما لم يكن فى نسخته، فنقلها الى هذه الصحيفة، و ذلک فى سنة 1142، كما صرّح فى ص 232. و بالجملة قد فرغ من استنساخ هذه النسخة فى سنة 1128، كما صرّح فى ص 230. ثمّ شرع فى كتابة ملحقّاتها و فرغ منها فى قرية اسفرنجان من قرى جرباذقان فى سنة 1128قهـ، كما صرّح فى ص286. ثمّ بعد ذلک تشرّف لزيارة العتبات، فكتب العالم العَلَم العلامة مولانا محمد طاهربن الحاج مقصود على ـ من تلامذة العلامة المجلسى و شركاء درس الكاتب ـ اجازة بخطه الشريف لكاتب النسخة فى سنة 1129 ق فى كربلا، و ذلک فى ص 287 و 288. ثم كتب بعدها اجازة العلامة المجلسى و طريقه فى رواية الصحيفة السجادية. فبذلک التصحيحات و المقابلات، صارت هذه النسخة ممتازة بين أقرانها من جهات شتّى و من نفائس نسخ الصحيفة السجادية. و الحمدلله على ما أنعم علينا بتملّكها، و وفّقنا لطبعها و نشرها.
رموز النسخة  :
قد نقل الكاتب فى هوامش النسخة بعض المطالب لتشريح مشكلات المتن، فجعل للعلامة المجلسى «م ق ر»، و لوالده العلامة مولانا محمد تقى «م ت ق» و للمير سيد ابوالقاسم الموسوى كاتب النسخة «م س ق». و كذلک جعل لمصادر التصحيح ايضآ رموزآ، فجعل للقاموس «ق»، و للصحاح «ص».
و «شنا» رمز لصحيفة ابن اشناس، و هو الحسن بن محمدبن اسماعيل بن اشناس البزّاز، و «شا» رمز لصحيفة ابن شاذان، و هو محمدبن احمدبن على بن الحسن بن شاذان، و «كف» رمز للكتاب الكفعمى.
نكته 10 : ترجمه منظوم فهرست دعاهاى صحيفه و ملحقات
توضيح : فهرست منظوم صحيفه سجاديه، پانزدهمين رساله از مجموعه خطى شماره 3109 كتابخانه مركزى دانشگاه تهران (ص 113 ـ 116 مجموعه) است، كه ناظم آن ناشناخته است و متن آن درپى ميآيد. به برخى از شمارههاى دعاها در متن بيتها اشاره شده كه در اينجا با حروف سياه مشخص مىشود. مواردى كه به شمارههاى دعاها اشاره نشده، در داخل قلاب  [  ]افزودهايم تا بهرهگيرى از اين قطعه منظوم بيشتر شود.

بسم الله الرحمن الرحيم

صحيفه كامده درياى سرّ آل رسول         چو بر موالى آل رسول، عزّ و قبول
گرفته دامن ابواب فضل اگر خوانى          روان به دامن وى هر دعا كه ميدانى
يكى دعاى عظيمى كه هست در تحميد          نخست وادى اسرار، از آن نهان گرديد
دوم دعاى درود است بر محمد و آل          در آن فضائل آل نبى به صد اجلال
سوم دعاى درود و روان پر از انوار          به حاملان كه بر ايشان گرفته عرش، قرار
چهارم است درود مصدّقان رسل          كه بودهاند حوارىِّ هاديان سُبُل
دعا ز بهر خود و دوستان خود، پنجم          دعاى صبح و مسا، دان تو از صحيفه ششم
دعاى هفتم از آن در پى مهمّات است          در استعاذه به هشتم، هزار آيات است
در اشتياق خدا، دان روان دعاى نهم          در التجا به سوى حق بود دعاى دهم
دعاى خاتمه خير هست يازدهم          در اعتراف گناهان بود دوازدهم
دگر دعاى حوائج چو داد امرى رو ] 13[         دگر شكايت ظالم پى تظلّم از او ] 14[
دعاى پانزدهم بهر ناخوشىّ و شفاست         دعاى شانزدهم ز استقاله كانِ شفاست
دگر دعا پى دفع مكايد شيطان ] 17[         دگر دعاى حذر از حوادثات زمان] 18[
دعاى نازدهم دان دعاى استسقا         نزول رحمت باران شود به آن حقّا
دعاى بيستم اندر مكارم الاخلاق         دعاى رفع غم و حزن دان به استحقاق ] 21[
دعاى شدّت ] 22[ و ديگر دعاى عافيت است ] 23[         كه قدر عافيت از بهر قرب عاقبت است
دعاى پس ز ابوين است در اداى حقوق ] 24[         دعاى ديگر از اولاد بهر رفع عقوق ] 25[
دعاى بعد، ز همسايگان و ياران است ] 26[         دگر دعاى ثغور از ثغور داران است ] 27[
دگر دعاى تضرّع به سوى ربّ ودود ] 28[         دعاى روزى بسيار و ثروت مقصود ] 29[
دعاى يارى حق بر اداى دين عباد ] 30[         دعاى توبه كه آمد نجات روز معاد ] 31[
دعاى سى و دوم زان پس از نماز شب است          دعاى سى و سوم ز استخاره منتخب است
دعاى سى و چهارم دعاى آن هشيار         كه ديد عاصى رسوا و مبتلاى شرار
دگر دعاى رضا بر قضاى حق ز يقين ] 35[         ز رعد و برق، دعاى دگر نگر در دين ] 36[
دعاى شكر ] 37[ و دعايى در اعتذار از آن ] 38[         دعا پس از طلب عفو، درد را درمان ] 39[
در آن دعا چهلم ذكر موت را مخصوص          دعاى ستر و وقايه است بعد از آن منصوص ] 41[
دگر دعاى شريفى ز ختم قرآن است ] 42[         دگر دعاى هلال است و بحر ايمان است ] 43[
دگر دعاى دخول مه مبارك دان ] 44[         دگر دعاى وداع است آخر رمضان ] 45[
دعاى جمعه و هم عيد فطر و اضحى را ] 46 و 48[         دعا هم از عَرَفه فيض بخش دلها را ] 47[
دعاى دفع كدورات كيد اعدا دان ] 49[         دعاى رهبه و بيم است بعد از آن آيان ] 50[
دگر دعاى تضرّع كه شد پر از ارشاد ] 51[         همان دعاست كه آن ز استكانت آرد ياد
دعاى بعد به الحاح ميدهد تعليم ] 52[         دگر دعاى تذلّل ز روى قلب سليم ] 53[
دعاى كشف هموم است بعد از آن مذكور] 54[         ز ملحقات صحيفه است بعد از اين مأثور
ز ملحقات، نخستين، دعاى تسبيح است         دوم ز نكته تمجيد پر ز تشريح است
سوم دعاى تذلل پى تلطّف دوست         تضرعى كه در آن رحمت پياپى اوست
چهارم است به آل محمدى صلوات         چو ذكر آل محمد كنى تو در خلوات
به پنجمين صلوات از براى آدم ران         دعاى كرب و اقاله است بعد از آن آيان ] 6[
دعاى خوف و حذر آمده است بعد از وى ] 7[         در آخر است دعاهاى هفته پى در پى
گر از مقام دعا با خبر شوى، هشدار         كه بىصحيفه ندارى به روزگار، قرار
به عرض حاجت ياران بكوش كان سبب است          در استجابت و ز ايشان امين و منتخب است



 

آخرین بروز رسانی مطلب در چهارشنبه ، 22 آذر 1391 ، 10:46
 

خبرنامه

نــــام:

ایمیل: