اللهم و صلّ علی الطاهرة البتول، الزهراء ابنة الرسول، امّ الائمة الهادین ... و مستودعاً لحکمة؛ (بحارالانوار ، ص 181) اللهم صلّ علی فاطمة بنت نبیّک و زوجه ولیّک و امّ السبطین الحسن و الحسین ...؛(بحارالانوار، ج 99 ، ص 45) اللهم صل علی فاطمه و ابیها و بعلها و بنیها و سرّ المستودع فیها بعدد ما احاط به علمک
برخى از بايستههاى پژوهشى علوم حديث از نگاه دكتر حسين على محفوظ مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
شماره سفینه - سفینه 19
پنجشنبه ، 23 شهریور 1391 ، 11:48

حسين عليزاده 

اشاره :

استاد دكتر محفوظ، در پايان مقاله «جوانب منسيّة في دراسة السنّة النبويّة» (مجله رسالة التقريب، شماره 60، ربيع‌الاول و ربيع‌الثانى 1428، ص 181 تا 198)، تحت عنوان «اقتراح» مطالبى آورده كه به مثابه پيوست مقاله، پنجاه پيشنهاد براى گسترش علوم حديثى در بر دارد. گرچه برخى از اين بايستههاى پژوهشى، اكنون جامه عمل پوشيده، امّا از زبان چنان استادى جامع، بار ديگر بايد خواند. شرح حال مختصر استاد دكتر محفوظ در سفينه شماره 15، ص 183 و 184 آمده است.    فصلنامه سفينه

بلندترين آرزوهايم آن است كه سنّت و حديث، چنانكه شايسته و در خور آن است، بررسي‌اى علمى، روشمند، آمارى و عميق شود و مورد بحث و فحص قرار گيرد؛ علوم آن مجدّدآ تاريخگذارى شود؛ كتابهاى مصطلح و درايه شمارش گردد و كلّيه رسالهها و مقالات و بحثها مورد استقصاء قرار گيرد. و در اين فرآيند پژوهشهايى است در تاريخ اين علم و موثّقسازى و ريشهيابى و تحكيم و تكميل آن به‌اضافه اظهار حقّ و روشنگرى درباره آن و انصافگرايى همه عالمان و مؤلّفان و كتابها و تأليفات. و اميدوارم كه برخى از دانشوران خود را براى اين مهم آماده كنند و بررسى مجدّد، احياء و آبيارى علوم حديث را به عهده گيرند؛ پس از آنكه باغهاى آن به زردى گراييده و شاخههاى آن خشك شده، برگهاى آن پراكنده و آبها فرورفته و ركود طولانى شده است!
و باز اميدوارم كه پس از اين نهضت و بيدارى، تأليفات و مقالاتى جديد در اين علم پديد آيد. برخى موضوعاتى هست كه كسى از پژوهشگران پيشنهاد نكرده و اميد است كه دلهايى به سوى آن گرايند و همّتهايى به اوج آن رسند و چشمهايى اوج و فراز آن را ببينند و دريابند. اين پيشنهادها حاوى جنبههايى بسيار مهم و فراموش شده است كه همچون عهد و عقدى است بر عهده ما كه بدان وفا كنيم و از آن روى نگردانيم؛ چرا كه در آن خدمتى به ميراث فرهنگى و امّت و به جهان دانش نهفته است. از اين‌رو اين تلاشها، تأليفات، بحثها و بررسيها را پيشنهاد مىكنم:
1. تأليف سه فرهنگ جديد (بزرگ و متوسّط و كوچك) به ترتيب الفبايى، شامل مدخلهايى كه همه واژههاى احاديث را دربر داشته باشد و نيز كتابهاى جالب و شگفت و معانى اخبار و احاديث را دربر گيرد.
2. تأليف فرهنگ الفبايى، شامل كلّيّه الفاظ احاديث كه جامع همه كتب اصول و صحاح و سنن و مسندها باشد. زيرا فرهنگ «ونسنك» حتّى شامل كتابهاى ] اهل[ سنّت نيست؛ بلكه شايد شامل همه مراجع نهگانه‌اى كه خود بر آن تكيه داشته نيز نشود.
3. تأليف فرهنگ جديدى شامل رجال اثر و راويان حديث كه شامل زندگىنامه مختصر آنان و منابع تفصيلى آنها باشد.
4. تأليف كتابى جديد كه در بررسى اصول و صحاح و سنن و مسندها، كافى و وافى باشد.
5. تأليف كتابى جديد كه در موضوع زندگىنامه صاحبان (و مؤلّفان) اصول و صحاح و سنن و مسندها، كافى و وافى باشد.
6. تأليف كتابى جديد در علوم حديث كه جامع قواعد و اصطلاحات و همداستانيها ] در واژهسازىها و جعل اصطلاحات[ و تعاريف دو فرقه شيعه و سنّى باشد.
7. تأليف فرهنگى از اصطلاحات حديث و تعاريف آن كه پيراسته و منظّم و مرتّب و مورد وثوق باشد.
8. تأليف تقويمى از محدّثان كه براساس قرون و طبقات و سنوات، مرتّب شده باشد؛ همراه با فهرستها و نمايههاى الفبايى و موضوعى كه آسانياب باشد و بهرهگيرى و استفاده از آن به سهولت انجام گيرد.
9. تأليف فهرست جامع، شامل كلّيّه كتابهاى حديثى و آنچه از ساير كتابها و تأليفات و رسالهها و بررسيها و بحثها و مقالات مربوط به آن، كه موجود، ولى پراكنده و از همگسيخته است.
10. تأليف كتابى كه جامع احاديث مورد اتفاق باشد؛ همراه با تفاوت الفاظ و اسناد و منابع آنها.
11. تأليف كتابى جامع احاديث براساس ترتيب الفبايى.
12. تأليف كتابى جامع درباره رجال كتب صحاح و سنن و مسندها و اصول.
13ـ تأليف دايرة المعارف (حديث) شامل كلّيه موارد مربوط به سنّت و حديث و آثار از مطالب معلوم گرفته تا مطالب جعلى يا موضوعات و تتبّعات و بررسيها و نقلهاى گوناگون.
14. نگارش بررسيهايى كه جامع معانى انسانى و مبادى اخلاقى و آراء معنوى و ايده‌آلهاى مندرج در احاديث باشد.
15. پديدآوردن مجموعه‌اى تازه كه برگزيده احاديث درباره علم و دانش و زندگى و دين و دنيا باشد.
16. بسط دادن به علوم حديث و معارف و فنون آن.
17. پژوهشهاى آمارى پيرامون احاديث شريف نبوى.
18. پژوهشهاى آمارى در مورد ميراث لغوى در حديث، همراه با انواع استعمالات لغوى.
19. بررسى فضل و برترى حديث بر علم و ادبيّات و لغت ] بشرى[.
20. بررسى كتب حديث و صحاح و اصول و سنن و مسندها به صورت پژوهشى علمى، انتقادى، تاريخى و آمارى.
21. پژوهشهاى آمارى در باب عبارات، تركيبها و جملات نبوى.
22. گردآورى حكمتهاى نبوى.
23. گردآورى سندهاى احاديث.
24. تبويب و تنظيم الفبايى احاديث.
25. تنظيم احاديث براساس ترتيب زمانى و تاريخى.
26. بررسى درباره احاديث جعلى.
27. تأليف كتابى جامع، حاوى احاديث جعلى كه شامل كتابها و مراجع آن نيز باشد.
28. بررسى احاديث قدسى و ريشهيابى و مستندسازى و مقايسه آنها.
29. ترسيم كتابى مشجّر و نمودارى شامل جدولهاى مشايخ حديث و سلسلههاى راويان و طبقات آنها براى تسهيل در بررسى اسناد و شناخت حاملان احاديث.
30. تأليف فرهنگ نامهاى راويان در كلّيه سندها با اشاره به موارد و منابع و مآخذ آنها.
31. تأليف كتابى جامع و مفصّل كه كلّيه احاديث را به صورت موضوعى، در بر داشته باشد.
32. گردآورى تصوير اجازهنامههاى موجود و تنظيم و تبويب آنها به ترتيب قرون و سرزمينها و رشتهها باشد.
33. گلچين كردن فوايد علمى و ادبى و تاريخى و فرهنگى و جغرافيايى اجازهنامهها.
34. تأليف كتابشناسى چاپى و منتشره در علوم حديث.
35. تأليف كتاب «وفيات المحدّثين = درگذشت محدّثان» يا رجال حديث بهترتيب سنوات و اسماء.
36. گردآورى لقبهاى محدّثان و كنيهها و نسبهاى ايشان.
37. بررسى و پژوهش در مضامين احاديث.
38. پژوهش درباره سنّت صحيح و معتبر.
39. دستهبندى احاديث.
40. تأليف سالشمار زندگى پيامبر9 و بررسى سيره مقدّس نبوى. و اين كارى است كه خود از مدّتى پيش، افتخار شروع آن را دارم.
41. تأليف كتب و مقالات به زبانهاى ديگر به‌ويژه زبانهاى اروپايى در موضوعات پيشنهادى.
42. ترجمه كتب و مقالات مهمّ زبانهاى ديگر درباره سنّت ] و حديث[ به زبان عربى ] و فارسى[ همراه با نقد و حاشيهنويسى و توضيح و پاسخگويى در موارد لازم.
43. ترجمه كتابهاى مهم درباره سنّت و عترت به زبانهاى بيگانه.
44. ترجمه كتابها ومقالات مهم درباره سنّت و حديث به زبانهاى بيگانه.
45. تلخيص منابع و كتابهاى اصلى و مهم و بازنويسى آنها.
46. ] شناسايى و[ معرّفى كتابها و مقالات و كتابهاى اصلى و منابع و ساير پژوهشها.
47. احياى جلسات ونشستهاى علمى حديثشناسى، املاء، استملاء (خواندن و نوشتن)، بازخوانى، تصحيح، قرائت و نسخهبردارى.
48. محافظت بر روايتگرى و حفظ سلسلههاى راويان.
49. احياى سنّت اجازه دادن و اجازه گرفتن در نقل احاديث.
50. تأسيس دارالحديث و مركز آموزش و پژوهش براى تحقيق و تأليف و توثيق و بحث.

آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 5 دی 1391 ، 13:01
 

خبرنامه

نــــام:

ایمیل: